Một va chạm nhẹ, hay bất cẩn trong sinh hoạt hoặc bị té ngã gây trầy xước trên cơ thể, nếu chăm sóc không đúng cách có thể để lại sẹo xấu, gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ, làm mất tự tin trong cuộc sống. Trong khi đó, để tránh một vết sẹo xấu, đôi khi khá đơn giản.
 |
| Vết thương mau lành sẽ ít để lại sẹo xấu hơn vết thương lâu lành hoặc nhiễm trùng, vì vậy trước hết phải bảo đảm đúng quy trình chăm sóc vết thương, làm sạch càng sớm càng tốt. |
Theo các chuyên gia thẩm mỹ, để làm mất hoàn toàn một vết sẹo là điều không thể, nhưng hạn chế và làm mờ nó thì có thể. Tất cả các phương pháp xóa sẹo hiện nay, thực chất chỉ là làm cho vết sẹo mờ đi, đồng màu, phẳng ở mức tối đa so với vùng da xung quanh.
Theo bác sĩ Nguyễn Phi Ngọ, Phó Giám đốc Bệnh viện Lê Lợi, một trong những lý do làm vết thương để lại sẹo xấu là chăm sóc không đúng khi mới bị thương. Trong quá trình chăm sóc vết thương, quan trọng nhất vẫn là tuân thủ theo tiến trình tự nhiên, nếu can thiệp cũng để tiến trình này diễn ra nhanh hơn chứ không tác động làm thay đổi sẽ dẫn đến các nguy cơ như nhiễm trùng, làm vết thương nặng hơn, lâu lành và sẹo xấu.
Theo bác sĩ Ngọ, sự lành sẹo của một vết thương nhanh hay chậm, xấu hay đẹp còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước và độ sâu của vết thương, vết thương nhỏ và nông thì dễ lành hơn vết thương sâu và to. Nếu vết thương bị bầm dập nhiều sẽ lâu lành hơn, vết thương sạch sẽ nhanh lành hơn vết thương bẩn. Ngoài ra, yếu tố bệnh lý, tuổi tác cũng tác động đến quá trình lành vết thương và sẹo xấu hay đẹp. Vị trí vết thương, ví dụ như ở vị trí thường xuyên hoạt động hoặc phải cọ xát (như mặt sau cẳng chân) sẽ lâu lành hơn những vị trí khác …
Vậy can thiệp như thế nào để giữ cho vết sẹo không trở nên quá mất thẩm mỹ? Các chuyên gia y tế cho rằng, ngoài việc vệ sinh sạch sẽ, sát trùng ngay khi có vết thương bằng nước muối pha loãng, cần chăm sóc vết thương đúng cách, điều trị tốt (theo chỉ định của bác sĩ, sử dụng kháng sinh đúng, đủ liều).
Trong quá trình lành vết thương, chất dinh dưỡng đầy đủ có yếu tố tác động quan trọng đến thời gian lành sẹo. Nếu thời gian lành sẹo nhanh, không bị nhiễm trùng chắc chắn sẹo sẽ đẹp hơn. Do đó, cần ăn uống đủ chất dinh dưỡng. Trong quá trình lành sẹo, nên tránh hút thuốc lá vì thuốc lá là nguyên nhân làm co các mạch máu ngoại vi, làm giảm sự tưới máu đến vết thương và giảm sự cung cấp oxy đến mô Khi vết thương đã lành cần chú ý đến việc làm mờ sẹo bằng các loại thuốc bôi ngoài da.
Mặc dù vậy, không phải quá trình chăm sóc nào cũng mang lại một kết quả giống nhau. Tùy vào yếu tố cơ địa của từng người, vết sẹo có thể khác nhau. Có người sẽ bị sẹo xấu nếu có cơ địa sẹo phì đại hoặc sẹo lồi. Sẹo phì đại khác với sẹo lồi là khi vết thương ở da lành sẹo sẽ phát triển bất thường làm cho vùng sẹo nhô cao nhưng sau đó sẽ tự ngưng phát triển, sau một thời gian dài có thể trở lại kích thước ban đầu, sẹo dần xẹp xuống và trở thành vết sẹo bình thường. Còn sẹo lồi là những vết sẹo lồi lên khỏi mặt da, có màu sậm hoặc hơi tím, khi đụng có thể gây đau. Người ta nhận thấy sẹo lồi thường gặp ở vùng trước xương ức, mặt duỗi của tay, chân… và cơ chế gây sẹo lồi hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng, chủ yếu cho rằng do yếu tố cơ địa của từng người.
Đến nay, cơ chế sinh học tạo nên sẹo lồi vẫn chưa rõ ràng, nhưng việc tạo sẹo lồi một phần do yếu tố cơ địa của từng người chứ không phải do tác động của việc ăn quá nhiều thức ăn có đạm như xưa nay mọi người vẫn từng nghĩ.
Sẹo trên cơ thể là điều không mong muốn nhưng rất khó tránh khỏi. Hiểu biết về cách xử lý và chăm sóc mỗi lần cơ thể bị thương là yếu tố cần thiết để mọi người có thể tránh được những vết sẹo xấu.
THẢO LINH