ĐÁNH BẠC VỚI ĐẠI DƯƠNG

Thứ Năm, 09/12/2004, 08:08 [GMT+7]
In bài này
.
Mặc dù nguồn lợi hải sản đã bị suy kiệt nhiều nhưng đội tàu khai thác xa bờ của tỉnh năm nào cũng gia tăng số lượng lớn. Trong ảnh: Đóng tàu khai thác xa bờ tại cơ sở của ông Hồ Văn Bền, xã Phước Tỉnh, huyện Long Đất.

Những ngày sau cơn bão số 4, đoàn tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Bà Rịa – Vũng Tàu lại vượt sóng tiến ra khơi xa mang theo đầy ắp niềm hy vọng vào chuyến biển cuối năm. Trong khi đó, những ông chủ ở lại trên bờ canh cánh nỗi lo các khoản nợ đã đến hạn phải thanh toán...

XA RỒI THỜI BIỂN BẠC!

Cảng cá Phước Tỉnh trống vắng, chỉ còn lại một vài đôi tàu chuẩn bị ra khơi đang hối hả xay đá, bốc hàng. Anh Phạm Minh Hoàng chủ 2 đôi tàu có công suất gần 200CV vừa mới nhổ neo hôm qua nói: Bữa nay tôi mới kịp "thở", cả tuần rồi cứ chạy như con thoi lo đủ thứ chuyện: đá, dầu, lương thực, thực phẩm… Tàu đi rồi có rảnh rỗi hơn nhưng không biết thắng thua thế nào. Lại phải lo". Năm ngoái, anh Hoàng vay 800 triệu đồng vốn tín dụng đóng thêm một cặp ghe 200CV, tháng nào cũng đóng hơn 10 triệu đồng tiền lãi, đến cuối năm phải lo đủ 200 triệu đồng trả nợ gốc. Anh cho biết, nếu như ngày trước số nợ này cũng không đến nỗi phải lo lắng, còn bây giờ thì khác. Gần 3 tháng trời cưỡi sóng, cưỡi gió ngoài khơi, giỏi lắm chỉ kiếm được 20 – 30 tấn cá. Mấy năm trước, tàu xa bờ chỉ đánh mực nang, cá bò và các loại cá có giá trị cao, nay nguồn lợi đã cạn kiệt, họ bắt cả những loại cá tạp, cá con bán với giá rẻ. Năng suất, sản lượng và giá trị đánh bắt ngày một giảm đi. Ngược lại, xăng, dầu, lương thực, thực phẩm đồng loạt tăng giá. Thực trạng đã khiến nhiều chủ ghe nản lòng, bạn ghe bỏ biển đi tìm nghề khác.

Những tàu làm ăn khấm khá là nhờ có tài công giỏi, chủ ghe là những "đại gia", biết tính toán. Còn lại những dạng "tầm tầm bậc trung" muốn bám biển đâu phải dễ dàng. Như tàu của anh Hoàng làm ăn trầy trật cả năm mới kiếm được 100 triệu đồng lãi ròng, chủ ghe, bạn tàu chia nhau mà sống. Nếu tính theo cách chia 50/50 thì chủ ghe còn lại 50 triệu đồng, song phải gánh tất cả các khoản duy tu, bảo dưỡng máy móc, vỏ tàu… Anh Hoàng nói: "Đi biển bây giờ phải tính toán kỹ, làm ăn kiểu tài tử là có khi bán nhà cũng không đủ trả nợ!"

Đúng như lời anh Hoàng, thời buổi "người khôn, của khó", đã có không ít chủ tàu bám biển không nổi phải rao bán ghe, trong khi đó một số khác thì tiếp tục lao vào vay vốn, đóng tàu mới. Theo nguồn tin từ cơ quan đăng kiểm, từ đầu năm đến nay đã có mười mấy chủ ghe đến làm thủ tục bán ghe, chuyển sang nghề khác (chưa kể số sang tay không làm giấy tờ).

NHỮNG CON NỢ KHỔNG LỒ

Phần lớn các chủ tàu cá trong tỉnh ít nhiều đều có vay vốn ngân hàng. Trong số họ có những người nhà cao, cửa rộng, nhưng phải gồng gánh những món nợ khổng lồ. Họ tìm mọi cách: Thế chấp nhà cửa, đất đai, tài sản để vay vốn rồi hùn hạp nhau đóng tàu ra khơi. Khởi đầu là nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ chương trình phát triển đánh bắt xa bờ của Chính phủ với tổng số 75 tỷ 169 triệu đồng, đóng 83 tàu. Liên tục những năm tiếp theo, năm nào cũng đóng thêm 150 – 200 tàu có công suất lớn. Riêng năm 2004, toàn tỉnh đã đóng mới 237 chiếc, tăng 82 chiếc so với năm 2003 và vượt hơn 200 chiếc so với kế hoạch. Đến nay, tổng số tàu thuyền của tỉnh được nâng lên 4.863 chiếc/570.730CV, trong đó có 2.131 tàu có công suất từ 200 – 500CV đánh bắt xa bờ. Đội tàu ngày càng lớn mạnh thì con số dư nợ cũng ngày càng phình to. Số nợ vay trong chương trình đánh bắt xa bờ đến nay mới trả được 40%. Còn số nợ tín dụng ngoài chương trình tuy chưa thống kê chính xác, nhưng nếu tính trung bình mỗi tàu trị giá 1,3 tỷ đồng thì số tiền ngư dân vay để đóng mới 1.208 chiếc (từ năm 1997 đến nay) chắc chắn hơn 1.000 tỷ đồng.

CHIẾN LƯỢC NÀO CHO ĐÁNH BẮT XA BỜ?

Từ khi có chương trình phát triển đánh bắt xa bờ đến nay, ngành thủy sản của tỉnh đạt mức tăng trưởng vượt bậc. Sản lượng đánh bắt tăng từ 95.200 tấn lên 175.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu tăng từ 34 triệu USD lên 126 triệu USD. Chương trình khai thác xa bờ còn mang lại những lợi ích xã hội như: giải quyết việc làm cho 7.500 lao động trên biển, đẩy mạnh khai thác nguồn lợi thủy sản vùng khơi, giảm áp lực khai thác ven bờ, góp phần bảo vệ an ninh và vùng đặc quyền kinh tế biển của Tổ quốc… Song, rõ ràng đến thời điểm này, chương trình đánh bắt xa bờ đã bộc lộ sự khập khiễng trong định hướng chiến lược. Hầu hết các địa phương đều tỏ ra lúng túng trong vấn đề qui hoạch và phát triển đánh bắt xa bờ. Nhà nước không thể cấm, nhưng chính bản thân ngư dân cũng cần cân nhắc có nên đóng thêm tàu thay vì dừng lại để đầu tư mạnh về công nghệ khai thác. Điều này các ngành chức năng đã tính đến. Ông Cao Xuân Tiều, Phó Giám đốc Sở Thủy sản, cho biết: "Trước thực trạng khó khăn trong đánh bắt xa bờ, trước hết ngành đề nghị Chính phủ xem xét gia hạn cho ngư dân vay vốn trong chương trình 393 lên 12 năm, đồng thời xem xét hỗ trợ đối với những hộ thật sự khó khăn. Riêng ngành thủy sản sẽ tập trung chiến lược đầu tư về chiều sâu như: tăng cường tập huấn hướng dẫn ngư dân kỹ thuật đánh bắt, vận động ngư dân trang bị máy móc hiện đại và ứng dụng các biện pháp bảo quản sản phẩm tiên tiến để nâng cao giá trị hải sản, đánh bắt có chọn lọc, tuân theo mùa vụ, ngư trường nhằm bảo đảm vừa khai thác vừa tái tạo nguồn lợi".

Bài, ảnh: Huỳnh Liên

;
.