Trường học bình đẳng với người giới tính thứ ba: Câu chuyện đang bị bỏ ngỏ

Thứ Ba, 14/11/2017, 18:47 [GMT+7]
In bài này
.

 

 

Các đại biểu chia sẻ giải pháp xây dựng trường học an toàn cho HS là người đồng tính, song tính và chuyển giới tại Hội thảo Trường học cầu vồng.
Các đại biểu chia sẻ giải pháp xây dựng trường học an toàn cho HS là người đồng tính, song tính và chuyển giới tại Hội thảo Trường học cầu vồng. 

Đồng tính, song tính, chuyển giới (viết tắt là LGBT) không còn là một khái niệm xa lạ. Tuy nhiên, xây dựng môi trường an toàn, bình đẳng cho người LGBT nói chung và môi trường học đường bình đẳng cho các HS LGBT nói riêng vẫn đang là câu chuyện bị bỏ ngỏ.

LẠC LÕNG TRONG TRƯỜNG HỌC

Theo kết quả nghiên cứu mới đây do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) phối hợp với Bộ GD-ĐT Việt Nam thực hiện, HS là LGBT có nguy cơ bị bạo lực học đường cao hơn hẳn những HS khác. Trong số những HS là LGBT tham gia nghiên cứu, có 71% bị bạo lực thể chất, 72,2% bị bạo lực lời nói, 65,2% bị bạo lực xã hội và 26% bị bạo lực tình dục. Tại BR-VT, tuy chưa có công trình nghiên cứu quy mô về tình trạng này nhưng đã có những dấu hiệu của sự kỳ thị.

Xuất hiện với mái tóc cắt ngắn, gương mặt nam tính, Minh (sinh năm 1998), cựu HS một trường THPT trên địa bàn TP. Vũng Tàu khiến chúng tôi không khỏi bất ngờ khi tiết lộ mình là… con gái. Sinh ra trong hình hài bé gái, nhưng ngay từ khi còn nhỏ, Minh đã thích cắt tóc ngắn, mặc quần áo con trai. Lớn thêm chút nữa, Minh dần nhận ra giới tính thực sự và bắt đầu sống đúng với bản thân.

Tuy nhiên, Minh đã vấp phải sự đối xử bất công bằng ở ngay trong môi trường học đường. Minh tâm sự: “Mẹ từng nói với em rằng đồng phục là thứ giúp xóa bỏ mọi khoảng cách cũng như sự bất bình đẳng của các HS trong trường. Thế nhưng, sau này, em mới nhận ra, đối với em, bộ đồng phục không giữ được ý nghĩa của nó”.

Suốt những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, Minh bị ám ảnh bởi phải mặc đồng phục nữ. Minh đã nhiều lần vi phạm quy định của nhà trường và suýt bị hạ hạnh kiểm. Em cũng luôn tránh né những hoạt động ngoài trời cùng với tập thể lớp vào những ngày phải mặc áo dài vì tự ti về vẻ bề ngoài. Một số bạn bè trong lớp đã xin GV chủ nhiệm cho em được mặc quần tây, áo sơ mi nhưng bị từ chối.

Cũng tại môi trường học đường, Minh phải hứng chịu những lời xì xầm bàn tán, những câu châm chọc bóng gió hay những trò đùa ác ý. Minh ngậm ngùi: “Mỗi ngày đến trường của em chưa bao giờ là một ngày vui. Suốt những năm ngồi trên ghế nhà trường, em luôn cảm thấy xa lạ, không thể nào hòa nhập với tập thể. Sau khi ra trường, nỗi ám ảnh về môi trường học đường khiến Minh sợ và quyết định bỏ học ĐH dù đã trúng tuyển.

Nhiều bạn trẻ đã mạnh dạn công khai giới tính thật của mình và tích cực tham gia vào các hoạt động của cộng đồng LGBT trên địa bàn tỉnh.
Nhiều bạn trẻ đã mạnh dạn công khai giới tính thật của mình và tích cực tham gia vào các hoạt động của cộng đồng LGBT trên địa bàn tỉnh.

Cũng như Minh, Vân, một HS đồng tính nữ cũng nghẹn ngào khi kể về sự phân biệt đối xử mà em phải chịu đựng tại trường học. Dù em vẫn giữ hình ảnh nữ tính và không vi phạm bất cứ quy định nào của trường nhưng khi biết về giới tính của em, GV chủ nhiệm đã xếp Vân ngồi chung với HS nam để cách ly em với các bạn nữ. Trong khi đó, các HS nam trong lớp đối xử với Vân bằng thái độ căm ghét, khó chịu. Không chỉ như vậy, Vân còn bị một vài bạn nam trong lớp đánh đập. “Thời HS của em có quá nhiều những kỷ niệm buồn mà em không hề muốn nhớ lại. Năm lớp 11, tại nhà thi đấu của trường, trước mặt rất nhiều người, một bạn nam trong lớp đã hét lên: “Mày là con “pê-đê”.  Lúc đó, ánh mắt của mọi người đổ dồn vào khiến em chết lặng…”, Vân nghẹn lời.

Tại trường học, HS hoặc phụ huynh của các em được cho là “có vấn đề về giới tính” thường bị nhà trường gặp riêng để nói chuyện. Chị Cao Thị Kim, một phụ huynh HS chia sẻ: “Tôi từng bị GV chủ nhiệm của con trao đổi riêng. Cô giáo nói rằng con tôi có biểu hiện lệch lạc về giới tính, điều được coi là biến thái trong môi trường học đường. Tôi hỏi lại cơ sở nào cô cho rằng cháu biến thái? Cháu có vi phạm quy định của trường hay có bất cứ hành vi nào vi phạm đạo đức hay không? Câu trả lời là không!”, chị Kim kể.

HS, SV tham gia Vung Tau Pride day - một sự kiện của cộng đồng người giới tính thứ ba tại tỉnh BR-VT.
HS, SV tham gia Vung Tau Pride day - một sự kiện của cộng đồng người giới tính thứ ba tại tỉnh BR-VT.

CHẶNG ĐƯỜNG CHÔNG GAI

Bà Trần Thị Ngọc Trâm, Trưởng Phòng Chăm sóc và Bảo vệ trẻ em, Sở LĐTBXH thẳng thắn nhìn nhận: Thời gian qua, Sở đã phối hợp với ngành giáo dục triển khai nhiều chương trình để tạo môi trường sống và học tập an toàn cho trẻ em. Tuy nhiên, những chương trình này chủ yếu giải quyết vấn đề bảo vệ các em khỏi tai nạn thương tích, xâm hại tình dục. Còn vấn đề bảo vệ các em HS, đặc biệt là các em LGBT khỏi sự kỳ thị, phân biệt đối xử hay bạo lực học đường vẫn chưa được đề cập. 

Bên cạnh đó, việc bảo vệ HS là LGBT khỏi xâm hại tình dục cũng khó khăn hơn rất nhiều so với các trường hợp khác. Bởi phần lớn các em giấu kín hoặc cho rằng mình đáng bị đối xử như vậy. Bà Trâm cho rằng, hành trình giải quyết tình trạng này vẫn là một chặng đường dài, đầy chông gai. Nó cần có sự vào cuộc và phối hợp chặt chẽ giữa các ngành để tuyên truyền, định hướng, giúp xã hội có cái nhìn đúng đắn hơn về đa dạng giới tính. Song song với đó, cần có cơ chế, chính sách cụ thể cùng các chương trình, dự án phòng chống bạo lực, kỳ thị HS là LGBT trong học đường.

Theo bà Cao Thị Kim Châu, đại diện Hội cha mẹ, người thân và bạn bè của người đồng tính (PFLAG) Việt Nam, chính các thầy cô giáo cần cập nhật kiến thức về giới tính và có cái nhìn rộng mở, đầy cảm thông để đối xử công bằng, bảo vệ và định hướng cho các em HS là LGBT. Về phía HS là LGBT, các em phải nhận thức và luôn nỗ lực để khẳng định giá trị của bản thân mình, dám lên tiếng khi bị phân biệt đối xử, bạo lực hoặc xâm hại. Còn theo anh Đinh Thành Hậu, Trưởng Nhóm LGBT tỉnh BR-VT, nhóm đang xây dựng kế hoạch phối hợp với Trung tâm ISC (tổ chức bảo vệ và thúc đẩy quyền của cộng đồng LGBT) mang dự án Trường học cầu vồng vào các trường THPT trên địa bàn tỉnh để xây dựng môi trường học tập an toàn, bình đẳng cho HS thuộc giới tính thứ ba.

Thầy Nguyễn Bá Lộc, Hiệu trưởng Trường THPT Long Hải - Phước Tỉnh (huyện Long Điền) cho biết, hiện nay trong trường học mới chỉ triển khai chương trình giáo dục sức khỏe sinh sản mà chưa có chương trình riêng để tìm hiểu về giới tính thứ ba để GV, HS hiểu chính xác về vấn đề này. Các trường học cũng chưa có quy định riêng cho những HS thuộc giới thứ ba. Để giải quyết tình trạng kỳ thị HS là LGBT, thầy Lộc cho rằng Ban Giám hiệu nhà trường cần hiểu, tôn trọng và đối xử bình đẳng với HS. Về vấn đề đồng phục, có thể linh động nếu nguyện vọng của các em là chính đáng. Nhà trường đã từng có tiền lệ giải quyết cho HS được mặc đồng phục đúng với giới tính thật của mình theo nguyện vọng của em HS đó và gia đình.

 
Sự kỳ thị, phân biệt đối xử với HS LGBT trong các trường học đã để lại di chứng không nhỏ lên tâm hồn và thể chất. Theo nghiên cứu của Trung tâm Sáng kiến sức khỏe và dân số (CCHIP), có tới 80% HS LGBT bị bạo lực ngay trong lớp học nhưng không được giải quyết. Đây là nguyên nhân khiến 47,2% HS trở nên chán học, không muốn đến trường; 50% cho rằng môi trường học tập không an toàn cho LGBT, 54% căng thẳng tinh thần, sa sút học tập và 34,9% có ý định tự tử.

Bài, ảnh: KHÁNH CHI
(*Tên một số nhân vật đã được thay đổi)

;
.