Phong tặng danh hiệu nghệ sĩ cần linh hoạt

Thứ Sáu, 15/09/2017, 09:52 [GMT+7]
In bài này
.
Bà Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở VH-TT Đà Nẵng cho rằng nếu NSƯT chỉ cần 2 HCV là có đủ điều kiện xét phong tặng danh hiệu NSND mà không cần thời gian cống hiến thì chẳng khác gì thu hoạch “lúa non”.
Bà Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở VH-TT Đà Nẵng cho rằng nếu NSƯT chỉ cần 2 HCV là có đủ điều kiện xét phong tặng danh hiệu NSND mà không cần thời gian cống hiến thì chẳng khác gì thu hoạch “lúa non”.

Ngày 8-9, tại TP.Vũng Tàu, Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch (VH-TT-DL) đã tổ chức hội nghị sơ kết các Nghị định: 89 và 90 của Chính phủ về việc phong tặng danh hiệu nghệ sĩ và trao Giải thưởng trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Hơn 100 đại biểu đến từ các tỉnh, thành phía Nam đã bày tỏ những trăn trở về những bất cập của các Nghị định này, đặc biệt là Nghị định 89.

NGƯỜI KHÓ, KẺ DỄ

Nghị định 89/2014/NĐ-CP quy định về việc xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân” (NSND), “Nghệ sĩ ưu tú” (NSƯT). Sau 3 năm thực hiện, Nghị định này đã bộc lộ một số hạn chế. NSƯT Băng Châu (Đoàn Ca kịch Bài chòi Bình Định) cho biết, theo tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu NSND, các nghệ sĩ (NS) phải có thời gian hoạt động chuyên nghiệp từ 20 năm trở lên, đã được tặng danh hiệu NSƯT và có ít nhất 2 huy chương vàng (HCV) liên hoan nghệ thuật toàn quốc sau khi đạt danh hiệu NSƯT. Tuy nhiên, nhiều NS kỳ cựu của Đoàn đã lớn tuổi, đã nhường sân khấu cho thế hệ trẻ và tập trung cho công tác đào tạo, không còn diễn thì lấy đâu ra huy chương vàng để được xét tặng danh hiệu? “NSƯT Nguyễn Kiểm, 96 tuổi của Đoàn, có thể được coi như Tổ nghiệp của ca kịch bài chòi, bởi ông là người sưu tầm, nghiên cứu và phát triển môn ca kịch này. Ông được phong danh hiệu NSƯT từ năm 1984, nhưng từ đó đến nay, ông chỉ nghiên cứu và truyền dạy ca kịch bài chòi cho các thế hệ học trò mà không đi diễn nên không thể có 2 HCV để đủ điều kiện xét phong danh hiệu NSND”, NSƯT Băng Châu nói.

Đạo diễn, NSND Giang Mạnh Hà, Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Đồng Nai phân tích, trước đây, các NSƯT phải qua 10 năm cống hiến, đạt nhiều HCV, huy chương bạc tại các cuộc thi, liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc mới đủ điều kiện để xét phong danh hiệu NSND. Tuy nhiên, theo Nghị định 89, mỗi 3 năm, Bộ VH-TT-DL lại xét tặng danh hiệu NSƯT, NSND một lần và chỉ cần có 2 HCV liên hoan nghệ thuật toàn quốc là NSƯT đã đủ điều kiện phong tặng danh hiệu NSND. Do đó, nhiều NS được phong tặng NSND khi còn quá trẻ cũng đặt ra câu hỏi liệu có xứng đáng với danh hiệu ấy vì nhiều người trở thành NSND mà chưa có tầm ảnh hưởng hoặc tạo tiếng vang trong nghề, được nhiều khán giả biết đến. Nên chăng cần thời gian thử lửa lớp trẻ, bởi khi sớm đạt danh hiệu NSND, họ dễ có tâm lý thỏa mãn, không đam mê và cống hiến. Giá trị của danh hiệu NSND cũng giảm sút đi nếu dễ dàng có được.

NSND Minh Mẫn, Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Biển Xanh (tỉnh Bình Thuận) chia sẻ: “Ở các tỉnh phí Nam, từ sau năm 1975, nhiều NS nổi tiếng nhưng lại không có danh hiệu. Khi về già, họ lui về phía sau sân khấu, tập trung công tác đào tạo thế hệ trẻ, “nhường sân” cho học trò diễn, để rồi bên cạnh niềm vui khi các thế hệ học trò lần lượt được vinh danh với danh hiệu NSƯT, NSND, chắc họ cũng có sự ngậm ngùi”.

KHÔNG NÊN CỨNG NHẮC

Từ năm 1984 đến nay đã có 8 lễ trao danh hiệu NSND, NSƯT được tổ chức. Tại buổi lễ lần thứ 8 (năm 2015), 479 NS được vinh danh, nhưng nhiều NS dù xứng đáng vẫn không được công nhận NSND vì thiếu điều kiện bắt buộc là có tối thiểu 2 tấm HCV theo quy định của Nghị định 89, như: NSƯT Chí Trung, Minh Hằng, Út Bạch Lan, Thúy Cải… 

Danh hiệu là phần thưởng tinh thần rất quan trọng, là bằng chứng nhà nước ghi nhận những sự nỗ lực, cống hiện của NS với môn nghệ thuật nào đó. Thế nhưng, nghịch lý đang xảy ra là nhiều NS được phong tặng NSƯT, NSND nhưng lại không có chỗ đứng trong lòng khán giả. Ngược lại, có những NS thành danh, được nhiều thế hệ khán giả biết đến thì mãi đến khi qua đời cũng không thể được phong tặng danh hiệu NSƯT hay NSND vì vướng quy định. Điển hình như trường hợp vợ chồng cố NS Anh Dũng-Phương Thanh. Khi còn sống, họ đã nhiều lần làm hồ sơ nhưng không đủ điều kiện để phong tặng danh hiệu NSND, đến khi họ qua đời mới được truy tặng.

NSƯT Băng Châu cho rằng, Bộ VH-TT-DL cần có văn bản hướng dẫn cho các địa phương một cách cụ thể, để địa phương chuẩn bị hồ sơ, giới thiệu những trường hợp NS xứng đáng được đặc cách phong tặng danh hiệu NSƯT, NSND. Trên thực tế, một số địa phương như TP.Hồ Chí Minh đã nộp hồ sơ xin đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cho các NS cải lương: Lệ Thủy, Kim Cương, Bạch Tuyết, Ngọc Giàu, hay TP.Cần Thơ nộp hồ sơ xin đặc cách danh hiệu NSND cho NS cải lương Trọng Hữu và đã được phong tặng năm 2015. “Nếu có hướng dẫn, chúng tôi sẽ làm lại hồ sơ, xin đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cho NS Nguyễn Kiểm”, NS Băng Châu nói. Nhiều đại biểu cũng đồng tình với ý kiến của NS Băng Châu là Bộ VH-TT-DL cần linh động đặc cách khi xét tặng danh hiệu đối với những NS lớn tuổi, có nhiều cống hiến cho nghệ thuật. 

Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Lê Khánh Hải cho biết, sẽ tiếp thu tất cả ý kiến, đồng thời đề nghị các địa phương rà soát lại những trường hợp có nhiều cống hiến cho bộ môn nghệ thuật, tạo được tiếng vang trong lòng khán giả, từ đó sẽ có quyết định đặc cách xét tặng danh hiệu đối với những trường hợp này. 

Bài, ảnh: DIỄM QUỲNH

;
.