Ngôi nhà trong rừng cọ

Thứ Sáu, 18/08/2017, 10:13 [GMT+7]
In bài này
.
Minh họa của MINH SƠN.
Minh họa của MINH SƠN.

Đang cố viết cho xong bài phóng sự thì chuông điện thoại reo vang, tôi vội nhấc máy:

- A lô! Tâm hả?

Tiếng của Quyết, Chủ tịch xã quê tôi. Tôi nhận ra ngay, bởi cái giọng ồm ồm và khẩu khí ào ào của anh bạn.

- Phải rồi, Tâm đây! Có việc gì thế?

- Lễ Quốc khánh này, bằng mọi giá ông phải về quê nhé. Việc cực quan trọng, không có ông là không xong.

- Nhưng mà việc gì? Tôi sốt ruột hỏi.

- Tổng kết chương trình xóa nhà tạm của xã. Quyết nói một thôi một hồi rồi chuyển giọng:

- À mà này! Nhà Bình - Nguyên cũng xong rồi nhé!

Tôi vồ vập:

- Thế hả? Thế thì tôi sẽ về.

Làng tôi nằm bên bờ sông Lô toàn cọ với cọ. Đã một thời, cọ là biểu tượng, là niềm tự hào của quê tôi. “Cọ xòe ô che nắng râm mát đường em đi...”. Bình hát câu hát ấy thuở học trò đến bây giờ tôi vẫn còn cảm thấy nó thánh thót mãi trong tôi. Tôi, Quyết, Nguyên, ba người chúng tôi mỗi khi nghe Bình hát, ngắm nhìn em với đôi mắt lúng liếng, đung đưa theo tán cọ xòe giữa một chiều lộng gió thì tất cả đều mơ màng ngơ ngẩn.

Chúng tôi lớn lên cùng nhau. Mỗi đứa trong bộ tứ ấy bộc lộ dần tính cách. Bình càng ngày càng đẹp ra, cơ thể nở nang. Ba chúng tôi không ai bảo ai đều giấu đi những cái nhìn trộm mỗi khi gặp Bình. Khuôn mặt ấy, mái tóc ấy, đôi mắt ấy... nhất là cái thóp ngực trắng nõn nà phập phồng theo nhịp thở của em thế kia. Em đẹp quá khiến chúng tôi phải dè chừng cả với nhau. Nguyên ngang tàng, lãng tử luôn cặp kè bên Bình, tự nhận làm vệ sỹ cho Bình. Quyết bỗ bã, bộc trực nhưng đứng trước con gái, nhất là Bình, thì lại lóng nga lóng ngóng như gà mắc tóc. Tôi thì thâm trầm hơn, kín đáo hơn. Trong các cuộc vui, tôi chỉ lặng lẽ quan sát rồi thỉnh thoảng góp đôi câu cho có chuyện. Tôi hay mượn những câu trong sách để nói nên nhiều khi đâm ra triết lý quá khiến cả bọn phải ngây ra một lúc rồi mới hiểu. Chúng gọi tôi là “Tâm triết”. Ấy thế mà, khi chỉ còn tôi với Bình thì mọi nguyên lý ngôn từ bỗng bay đâu hết. Tôi ấp a ấp úng như ngậm hột thị. Về nhà, tôi giở sách tâm lý ra tra cứu thì sách bảo hiện tượng ấy là biểu hiện của tình yêu. Nếu thế thì Quyết cũng yêu Bình? Còn Nguyên thì sao? Chắc chắn rồi! Vì lúc nào nó với Bình chẳng sóng đôi với nhau? Tôi đột nhiên buông tiếng thở dài. Lần đầu tiên trong đời tôi biết thở dài về một người con gái!

Hết trung học phổ thông, bộ tứ của chúng tôi có nguy cơ tan vỡ. Bình, Nguyên, Quyết đều thi trượt đại học. Tôi may mắn hơn, đậu đại học báo chí. Con đường viết lách mở ra trước mắt. Tôi buồn vui lẫn lộn. Thực lòng tôi yêu Bình da diết mà không dám nói. Có lẽ Bình cũng đoán được điều đó. Nhiều lúc tôi bắt gặp ánh mắt Bình thoáng nhìn tha thiết. Đêm trước hôm lên đường nhập học, tôi quyết định đến nhà Bình để nói lời yêu em. Thế nhưng khi vào nhà em, tôi đã thấy Nguyên ở đó. Tôi chết lặng. Lát sau, Quyết cũng tới. Quyết bảo:

- Sang nhà cậu không gặp, đoán là cậu đang ở đây. May quá, đủ cả bộ tứ. Mai ta liên hoan chia tay “Tâm triết” chứ?

Nguyên oang oang:

- Hay lắm! Phải liên hoan mừng nhà báo chứ.

Hắn vui ra mặt, chỉ có Bình là không nói gì. Em lặng lẽ nhìn tôi. Nguyên tiếp tục:

- Quyết Tâm Bình Nguyên, bộ tứ chúng mình mãi mãi bên nhau.

Nguyên nói và nháy mắt về phía Bình. Tôi cứng họng. Sau đó Quyết kéo áo tôi, nói nhỏ một câu đầy ý nhị:

- Muộn rồi! Chúng mình về thôi.

Mãi sau này tôi mới biết, tối nào Nguyên cũng ở nhà Bình.

Cuộc liên hoan bộ tứ, giữa lúc cao trào, Bình đứng dậy nói:

- Ngày mai anh Tâm đi rồi... - Lần đầu tiên em gọi tôi là anh! Trân trọng quá! Người tôi như mụ đi - Bình tiếp: Em xin hát tặng anh bài hát.

Cả bọn vỗ tay. Bình cất giọng bài “Gửi Việt Trì thành phố ngã ba sông” đến câu “rừng cọ xòe vẫy mãi khách qua đây”, em đột ngột dừng lại và nhìn sâu vào mắt tôi. Rồi em gục mặt xuống bàn nức nở. Ba thằng con trai chúng tôi ngơ ngác. Mãi sau này, và cả đến bây giờ nữa, tôi không thể nào quên được hình ảnh của em lúc đó và sự ngu ngốc của mình. Lẽ ra, tôi phải đến vỗ về, an ủi em, đằng này tôi lại ngồi im để cho Nguyên đến bên em, ôm lấy đôi bờ vai nhỏ nhắn của em thả những lời ngọt ngào an ủi, làm cho cả tôi và Quyết đều ngượng.

Học được một năm, tôi nhận được tin Quyết vào bộ đội. Năm sau nữa, Bình - Nguyên nên vợ thành chồng. Nhận được tin đó, tôi rầu rĩ mất mấy ngày. Ngày cưới em, cả tôi và Quyết đều vắng mặt. Quyết trong quân ngũ đã đành, tôi lại đang thực tập trong Nam nên cũng chịu.

***

Thời gian thấm thoắt trôi, tôi trở thành nhà báo. Mỗi năm đôi lần về quê, làng tôi cơ bản vẫn như xưa. Nguồn thu nhập chính là lá cọ. Thời buổi xi măng sắt thép, còn ai lợp nhà bằng lá cọ nữa? Cọ vì thế mà mất giá. Rừng cọ xưa đẹp đẽ là thế, thơ mộng là thế, giờ người dân quê tôi đã chặt gần hết. Nhìn khoảng đồi xưa nơi chúng tôi thường thả trâu, chạy trú mưa dưới tán cọ giờ trống huơ, trống hoác toàn cỏ may, cỏ tế mà buồn.

Gia đình Bình - Nguyên giờ cũng đông đàn dài lũ. Bốn đứa con lít nhít nheo nhóc bên nhau. Bình xuống mã trầm trọng. Một đàn con gái khiến Nguyên cay cú lao theo cơn khát sinh quý tử. Vừa khát con trai, vừa lo kinh tế, Nguyên xoay sở mọi cách. Khổ nỗi, đồng đất ấy, ruộng nương ấy với số miệng ăn như thế làm sao cho đủ được? Quẫn trí, Nguyên lao vào đề đóm, cờ bạc. Đến nỗi ngôi nhà mà cha mẹ làm cho cũng tiêu tan. Rồi, Nguyên bỏ đi đãi vàng. Mấy tháng sau, Nguyên dặt dẹo trở về với vẻ bất cần đời. Túp lều mà được dựng trong rừng cọ để vợ con chui ra chui vào làm chỗ ở, lúc nào cũng có nguy cơ sụp đổ. Mới bốn mươi tuổi mà trông Nguyên như ông lão sáu mươi. Cả Bình cũng thế. Thấy họ như vậy, tôi xót xa lắm.

Mấy lần, tôi bàn với Quyết (Quyết đã phục viên, hiện là chủ tịch xã) việc giúp đỡ gia đình Nguyên. Có lần tôi còn mang tiền đến giúp Bình - Nguyên bảo bạn cố dựng cho vợ con ngôi nhà nhưng bạn không nhận. Thậm chí, Nguyên còn la tôi:

- Ông đừng coi khinh chúng tôi. Tôi không cần sự thương hại.

Quyết kể:

- Nguyên giờ gàn lắm, đã đói lại còn sĩ. Ông tưởng tôi không lo cho nó ư? Bộ tứ ngày xưa vợ chồng nó chiếm một nửa, để chúng nó đói ai mà chịu được. Ấy thế mà cứ có ý định giúp thì nó còn lánh xa mình, bắn tin rằng “không dám chơi với cán bộ, với nhà báo”. Ông bảo thế có ức không cơ chứ. Sĩ đến nỗi cho nó vay tiền Nhà nước để xóa đói giảm nghèo phải nói rằng cho vay để phát triển kinh tế thì mới chịu nhận. Nào ngờ hôm nhận tiền về, dọc đường, mấy tay trong quán thịt chó mời vào ăn cùng, nó giơ bọc tiền lên nói lớn: “Ai thèm ăn của các anh. Đây thiếu gì!”. Hắn vào quán mời cả bọn cùng đánh chén. Bữa đó, hắn say bí tỉ. Bọc tiền xẹp xuống dễ đến quá nửa. Thế đấy. Vợ chồng nó ăn còn không đủ nói gì đến nhà với cửa”. Nguyên trượt dài, buông xuôi. Thế mà bây giờ nghe tin bạn có nhà mới, bảo tôi không mừng sao được.

***

Tôi về quê sớm hơn hai ngày. Quyết hồ hởi:

- Có thế chứ, chiều nay tôi sẽ dẫn ông đi thăm hai chục ngôi nhà đại đoàn kết của xã, ông thoải mái mà viết.

Tôi hỏi thẳng Quyết cái điều băn khoăn:

- Làm thế nào mà các ông làm được nhà cho vợ chồng Bình -Nguyên?”. Quyết cười to: - Thế mới tài! Rồi anh thủ thỉ: - Nguyên ngang lắm. Mới đầu hắn không nghe đâu. Sau đó, tổ chức đoàn thể, rồi cả họ hàng cùng phân tích nói dối hắn là vốn của trên giúp đỡ để xóa nhà tạm cho tất cả các gia đình trong xã. Nếu xã không xóa xong nhà tạm thì còn lâu mới đạt danh hiệu xã văn hóa. Chẳng lẽ vì nhà hắn mà phong trào của xã yếu kém...? Lúc đó hắn mới chịu. Trong quá trình xây dựng, người góp của kẻ góp công, hắn thức tỉnh dần.

Tôi rủ Quyết:

- Ông đưa tôi đến nhà hắn.

Chúng tôi kéo đến nhà Bình - Nguyên. Ngôi nhà xây ba gian lợp lá cọ. Gặp chúng tôi, Bình - Nguyên mừng rỡ. Lũ trẻ xúm đến “chào hai bác”. Nguyên kéo ghế mời khách. Bình lóng ngóng chạy ra chạy vào giục con pha nước. Tôi tranh thủ quan sát toàn cảnh ngôi nhà rồi nửa đùa nửa thật:

- Trưa nay, vợ chồng ông phải cho bộ tứ Quyết Tâm Bình Nguyên liên hoan nhà mới chứ?. Nguyên vỗ vai tôi:

- Nhất định rồi! Các ông không được đi đâu nữa cả.

Bình xởi lởi: - Cả đời chúng em mơ ước có ngôi nhà, bây giờ nhờ xã mới có được. Em cứ ngỡ mình trong mơ. Các bác phải mừng cho chúng em chứ? Quyết bảo: - Chả thế lại không ư? Tôi phải điện lôi bằng được Tâm về đấy. Nhà mới, phải đổi mới, vợ chồng bảo nhau làm ăn nhé.

Nguyên cười: - Các ông cứ yên trí, tôi đổi mới rồi.

Quyết tiếp: - Khu rừng cọ này sẽ giao cho vợ chồng ông quản lý nộp sản phẩm cho xã. Phải giữ lấy rừng cọ cuối cùng này phải không nhà báo.

Tôi gật đầu: - Ông nghĩ như vậy là đúng. Cả vợ chồng ông nữa - Tôi quay sang nói với Nguyên - Xã cho cần câu mà ông không câu được cá là vứt. Họ cùng cười.

Hôm sau, tại trụ sở UBND xã, giữa đông đủ khách quan, các gia đình được tặng nhà đại đoàn kết, đại diện các dòng họ, chủ tịch Quyết hào hứng nói: “Kính thưa các quý vị đại biểu, thưa bà con! Nhân dịp kỷ niệm bảy mươi mốt năm thành lập nước, hôm nay Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân xã ta vô cùng phấn khởi tuyên bố với huyện, với tỉnh rằng chúng ta đã xóa xong nhà tạm. Đây là việc làm rất có ý nghĩa thể hiện tinh thần đại đoàn kết của chúng ta...”.

Quyết càng nói càng hay. Sau đó, ông chủ tịch mặt trận xã công bố danh sách các tổ chức, cá nhân ủng hộ quỹ xóa nhà tạm. Tôi giật mình khi nghe thấy tên mình. Đã bảo Quyết đừng nêu danh làm gì, thế mà... Quyết nói nhỏ vào tai tôi:

- Ông thông cảm, quy chế dân chủ nó phải thế.

Nguyên đến bên tôi xúc động nói:

- Cảm ơn Tâm triết nhiều lắm! Tha lỗi cho tôi, Tâm nhé. Bình quay mặt đi. Hình như cô ấy khóc.

Còn tôi, tôi đang mơ màng nhìn về phía rừng cọ. Ơ kìa, những tán cọ lấp lóa trong nắng thu và hình như chúng đang giơ tay vẫy chào ai đó. Bất chợt, tôi bỗng nghe tiếng hát của Bình từ thuở nào vọng lại. “Rừng cọ xòe vẫy mãi khách qua đây...”, tôi nhẩm hát một mình và lặng ngắm Bình từ phía sau. Tôi thấy Bình vẫn đẹp như ngày xưa.

Truyện ngắn của ĐỖ XUÂN THU

;
.