Làng quê trong ký ức

Thứ Sáu, 14/07/2017, 10:01 [GMT+7]
In bài này
.

Mẹ tôi có thói quen vo gạo bằng cái rá đan bằng tre. Mặc dù bây giờ đồ nhựa nhiều, lắm sắc màu lại rẻ, nhưng mẹ bảo: “Gạo vo bằng rá tre khi thành cơm sẽ thơm hơn, bùi hơn vì có cả vị tre, vị quê thấm vào. Đồ nhựa là đồ tái sinh, đầy chất hóa học, không tốt cho sức khỏe con ạ”.

Đồ tái sinh thì làm gì mà sạch được. Nhiều năm gần đây, cái chữ “sạch” đã được trân trọng nâng niu hơn. Rau sạch cho bữa cơm sau vụ gặt khi những giọt mồ hôi sạch nhỏ xuống dòng sông, bến quê gội đi những lấm láp ngày thường. Rồi giếng làng sạch trong veo nhìn thấy đáy, vách giếng là những tảng đá ong đầy rêu - thứ rêu hút ẩm, hút cặn, gạn đục khơi trong cho nguồn nước mạch ngọt lành.

 Ký ức làng quê trong tôi là cái chợ quê họp ở cuối làng. Chợ bán tất cả những sản vật từ kết quả lao động của dân làng còn tươi roi rói. Mớ tép còn liu riu nhảy, quả bầu mới cắt xuống từ giàn còn căng tràn nhựa. Gạo thơm mới giã xong chảy rì rào giữa ngón tay người vốc lên, thả ra mịn màng tăm tắp. Những loại trái cây có vỏ xù xì thô rám nhưng là chín cây, chín ủ, chín rấm bởi tình người, bởi thời gian, bởi mạch sống của đất đai đầu rễ. Trái cây chầm chậm chín để thoang thoảng tỏa hương và đầm đậm ngọt. Vị ngọt nơi đầu lưỡi và ngọt thấm cả tấm lòng thơm thảo thuận với lẽ tự nhiên chứ không phải kiểu chín ép, chín vàng ươm, óng mượt của thuốc kích thích, của sự thúc đẩy thực dụng.

Chợ quê bán một chào mười. Ăn một miếng trầu đầm đậm chút vôi xua đi cái lạnh giá để rì rầm bao chuyện làng trên, xóm dưới. Đó cũng là nhu cầu giao tiếp của người đi chợ, để được đong đầy chia sẻ hơn là mặc cả bán mua. Ai muốn biết văn hóa làng thì ra chợ sẽ thấy: đặc sản ẩm thực của vùng quê cũng đơn giản, không cầu kỳ chứa bao nỗi phập phồng như bánh đa quê nhân vừng phải được nướng bằng củi than mới lách tách nổ, mới có vị bùi, vị ngậy của “hạt gạo làng ta”. Hạt gạo làm ra bao thứ quà, thứ bánh. Nhưng tất cả đều bắt nguồn từ hơi ấm của lửa. Có lửa mới chín, có lửa mới nồng nàn và lan tỏa.

Không hiểu sao lũ trẻ con làng tôi rất thích vị nướng. Những món ăn đồng quê được nướng ngay trên cánh đồng, những cái miệng thổi phù phù xúm xuýt quanh nhau. Những sợi rơm đã tuốt đi bao hạt vàng hạt ngọc dâng lên cho đời, giờ cho đám trẻ hơi lửa để làm chín con cá lóc cắm một đầu vào cành tre tươi. Thân cá nứt ra, thịt cá trắng bóc và thơm ngậy - thơm cả làn gió đồng để cuối chiều, khi đánh trâu về, quần áo, đầu tóc đứa nào cũng quyện mùi cá, mùi khói rơm rạ, để tối lại ủ vào chăn, lại mơ giấc mơ đồng ruộng.

 Ký ức làng quê trong tôi là những mùa gặt xong, mẹ thong thả lên chùa, khoác áo nâu sồng, tay lần tràng hạt. Mẹ thả hồn phiêu diêu với tiếng mõ tụng kinh, với khói hương trầm thơm thoảng, với hoa huệ trắng ngan ngát hương. Chùa làng là nơi cất giữ và siêu thoát cõi tâm linh, cõi người như thế cân bằng lại những ồn ào vội vã của cuộc sống thường nhật ngoài kia. Nhưng lạ thay lại có một ngoài kia nữa mở ra cánh đồng, con sông, bến nước... Thì ra thiên nhiên chính là người mẹ vĩ đại kiến tạo nên tất cả. Làng quê trong ký ức, tôi tìm lại chính mình...

NGUYỄN NGỌC PHÚ

;
.