Bàn về văn học mạng

Thứ Sáu, 26/05/2017, 10:38 [GMT+7]
In bài này
.
Trang nhavantphcm.com.vn là nơi hội tụ của nhiều cây bút nổi tiếng.
Trang nhavantphcm.com.vn là nơi hội tụ của nhiều cây bút nổi tiếng.

Sự phát triển của mạng Internet đã tạo cơ hội cho các tác phẩm văn học được phổ biến rộng rãi đến bạn đọc hơn. Qua đó, các tác giả cũng có cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm để nâng cao chất lượng tác phẩm và tay nghề.

MỘT THỜI SÔI ĐỘNG CỦA VĂN HỌC MẠNG

Vào khoảng những năm 2000-2010, đời sống văn học mạng rất sôi động. Các trang văn chương trong nước như: thotre.com, vanchuongviet.org, thivien.net, nhavantphcm.com và các trang của người Việt tại nước ngoài như nguoibanduong.net (CHLB Nga), luanhoan.net (Canada), chimviet.free.fr (Pháp), tienve.org… đã tạo nên một hơi thở mới cho văn học nước nhà.

Bên cạnh đó,các trang blog cá nhân - nơi có một không gian mới mẻ và môi trường tự do cho sáng tác, công bố tác phẩm - đã tạo điều kiện cho các cây viết thoải mái tương tác với nhau, điều mà báo giấy, sách in trước đó chưa thể làm được, cũng sôi nổi không kém.

Trước khi mạng Internet chưa phổ biến, việc in một bài thơ, một truyện ngắn, truyện dài trên báo là điều khá xa vời với nhiều người. Giờ đây, tác phẩm đăng tải trên các trang web văn chương hay trên trang blog cá nhân dễ dàng được người đọc đón nhận, trong đó thu hút được cả các cây bút nổi tiếng trên văn đàn tham gia góp ý, nhận xét trực tuyến.

Mạng Internet tưởng chỉ là một thú chơi, hoặc là cái cớ để người ta tìm nơi kết nối bạn bè hay những người lớn tuổi, rảnh rỗi tìm một nơi giải trí. Nhưng với đặc tính rất thú vị: bình đẳng, công bằng, tự do, các sân chơi văn chương trên mạng đã chắt lọc tác phẩm từ những gương mặt nhà văn lão thành cho đến những cái tên mới toanh để tạo nên một dòng chảy văn chương mới mẻ, nhiều màu sắc, gần gũivới nhiều thuộc tính hiện đại vốn có của Internet: đơn giản, nhanh gọn, tiện lợi cho việc chỉnh sửa và phổ biến…

Và lúc này, những người viết trên mạng lại đi thêm một bước nữa là chọn lọc lại những tác phẩm của mình từ mạng Internet để in thành sách. Trong đó, nhiều tác phẩm đã “làm mưa làm gió” trên các kệ sách, nhất là của những cây viết trẻ như: Chuyện tình New York của Hà Kin; tiểu thuyết Săn cá thần của Đặng Thiều Quang; Trần Thu Trang với Cocktail cho tình yêu, Phải lấy người như anh; Nguyễn Phong Việt với Đi qua thương nhớ, Từ yêu đến thương hay những cây viết trẻ khác như Gào, Anh Khang…

Nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa khẳng định: “Không gian mạng mang đến cho đời sống văn chương một “giao diện mở”. Ở đó, văn học luôn mặc sức tìm tòi, thử nghiệm, mỗi sinh thể văn chương trở nên dang dở, chưa hoàn kết, đầy bất định. Ở đó, mỗi chủ thể sáng tạo và tiếp nhận đều có thể phát huy đến mức tối đa tính năng động và tự do của mình. Và qua đó, văn học không ngừng được dân chủ hóa, xã hội hóa”.

Không thể phủ nhận một luồng gió mới đầy thú vị mà văn chương mạng đã đem lại cho văn học Việt. Tuy đến nay, trào lưu viết văn trên mạng không còn quá sôi động như trước nhưng vẫn có một số cây viết cố gắng duy trì các trang website thuần túy về văn chương như: dutule.com, trannhuong.com, nguyentrongtao.info, vuthanhhoa.net…

Ý KIẾN KHÁC NHAU VỀ VĂN HỌC MẠNG

Có rất nhiều ý kiến khác nhau từ khi văn học mạng bắt đầu xuất hiện. Luồng ý kiến thứ nhất cho rằng, văn học mạng là xu thế tất yếu của thời đại công nghệ thông tin và số hóa. Nó đem đến sự tương tác giữa người viết và người đọc, tạo nên sự bình đẳng và khách quan hơn, do đó thúc đẩy sự sáng tạo và chuyển động cho văn học nói chung và văn học Việt nói riêng.

Luồng ý kiến thứ hai thì vẫn coi văn chương mạng thiên về giải trí, bình dân, đôi khi đáp ứng thị hiếu tầm thường của một số độc giả, câu khách bằng nội dung dung tục, cốt truyện đơn giản, thậm chí cẩu thả, tùy tiện, thiếu tính thẩm mỹ, do đó họ không xếp văn chương mạng ngang hàng với lối viết truyền thống và thậm chí tẩy chay xu thế này. Một số khác lại coi văn chương mạng là một cuộc dạo chơi, nhằm kết giao bằng hữu và lập nên các nhóm, hội để “đối thơ, nối thơ” cho vui vẻ. Đôi khi quan điểm này vô tình đẩy văn chương mạng càng thêm dễ dãi và tầm thường hơn.

Việc các báo Văn Nghệ, Văn nghệ trẻ cũng như các báo văn nghệ địa phương chuyển qua hoặc duy trì song song cả báo in và báo điện tử khẳng định vai trò quan trọng của hình thức tiếp cận văn học trực tuyến. Có lẽ người ta đã không còn quá phân biệt “văn học in hay văn học mạng” mà quan trọng hơn là nội dung chất lượng thực sự của chính tác phẩm, dù truyền tải đến bạn đọc bằng hình thức nào.

Văn chương trên Internet in thành sách, báo và những tác phẩm sách in, báo giấy được cập nhật trên Internet chứng tỏ có một sự giao thoa, tương hỗ chặt chẽ của cả hai lối tiếp cận.Vấn đề bản quyền và sự sao chép, đạo ý tưởng cũng là một vấn đề nhức nhối trong thời kỳ chuyển giao này. Người đọc chân chính luôn chờ đợi và hy vọng sự phát triển về chất lượng và số lượng của cả hai hình thức văn học mạng và văn học truyền thống của nước nhà.

NGUYỆT CHI

;
.