Đã đến lúc bỏ hộ khẩu!

Chủ Nhật, 22/10/2017, 17:13 [GMT+7]
In bài này
.

Tại buổi họp báo để thông báo một số điểm mới trong Nghị quyết Trung ương 6 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân chiều 17-10 vừa qua, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình Nguyễn Văn Tân đã đề nghị bãi bỏ hộ khẩu vì nó hạn chế quyền công dân. Ông Tân cũng đề nghị các phương tiện truyền thông nói nhiều về các bất cập liên quan đến hộ khẩu bởi theo ông, càng nhiều người nói ra thì các cơ quan thực thi pháp luật càng đẩy nhanh tiến độ cải cách, gỡ bỏ các rào cản. Sự “hạn chế quyền công dân” mà đại diện Bộ Y tế đề cập chính là việc nhiều công dân khó tiếp cận các dịch vụ công, đặc biệt về giáo dục và y tế do các quy định về sổ hộ khẩu bị lạm dụng, tạo ra sự phân biệt đối xử, bất bình đẳng xã hội.

Trước Bộ Y tế, nhiều cơ quan, ban ngành, đại biểu quốc hội cũng đã đề xuất bỏ hộ khẩu. Tại nhiều kỳ họp của Quốc hội, nhiều đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn nêu quan điểm thay vì nghĩ cách siết hộ khẩu thì hãy dành trí tuệ và tâm huyết để tìm ra cách hợp lý loại trừ hộ khẩu ra khỏi đời sống và thay bằng phương thức quản lý hiện đại như các nước tiên tiến đang áp dụng. Thế nhưng nhiều năm qua, cuốn sổ hộ khẩu vẫn được nhiều cơ quan dân sự lạm dụng để phục vụ cho việc quản lý của mình, gây nên không ít khó khăn, trở ngại cho cuộc sống người dân.

Người ta thống kê được có ít nhất 5,8 triệu người hiện không có hộ khẩu thường trú ở nơi họ cư trú tại 5 tỉnh/thành được điều tra là các tỉnh có tỷ lệ người nhập cư cao,bao gồm: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đăk Nông và Bình Dương. Nếu tính số người dân không có hộ khẩu thường trú ở nơi họ cư trú tại nhiều địa phương trong cả nước con số sẽ lớn hơn rất nhiều. Số người dân này hàng ngày phải đối diện với hơn 20 giao dịch dân sự yêu cầu phải “xuất trình” sổ hộ khẩu nếu có những nhu cầu như lắp đặt điện thoại, công tơ điện, nước.v.v... Những qui định vô lý, phiền hà này đã vô tình đẩy họ thành những công dân hạng 2 trong xã hội.

Nhận ra những bất cập do hộ khẩu mang lại, UBND TP.Hồ Chí Minh đã ra quyết định bãi bỏ một số quy định trong tuyển dụng viên chức, công chức tại cơ quan, đơn vị trực thuộc. Theo đó, hủy điều kiện “có hộ khẩu thường trú tại TPHCM” khi tuyển dụng công chức; Hồ sơ ứng viên không cần có bản sao giấy khai sinh và hộ khẩu thường trú tại TP.HCM.

Dự thảo nghị quyết Trung ương 6 đang đặt ra một vấn đề rất mới là cho phép người di cư, kể cả di cư đến đô thị tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế công... bình đẳng với người sở tại. Đây thực sự là tin vui cho không chỉ hàng triệu người dân không có hộ khẩu thường trú tại nơi cư trú mà còn là người dân của cả nước. Bởi theo những người dân, còn hộ khẩu là còn phân biệt đối xử,người dân khó tiếp cận được các dịch vụ công. Công cuộc cải cách hành chính mà Chính phủ đang nỗ lực thực hiện khó có thể hiệu quả khi các thủ tục luôn đòi hỏi phải có hộ khẩu kèm theo.

Đã đến lúc bỏ qui định hộ khẩu. Những tiến bộ của khoa học công nghệ cho phép ứng dụng những phương thức quản lý hiện đại,phù hợp với thực tiễn cuộc sống, khắc phục được sự nhiêu khê và kém hiệu quả của chế độ hộ khẩu hiện hành. Tất cả những thông tin cơ bản về một cá nhân như ngày tháng năm sinh, quê quán, cha mẹ, trình độ văn hoá, nhóm máu, thậm chí cả tiền án, tiền sự sẽ được cơ quan chức năng quản lý bằng mã số qua “thẻ cư trú cá nhân” hay “thẻ căn cước công dân”. Khi cần tra cứu, chỉ cần một cú kích chuột, cơ quan chức năng sẽ biết hết về lai lịch, nhân thân của cá nhân đó. Khi ấy,“vai trò lịch sử”của sổ hộ khẩu sẽ kết thúc.

Trong lúc chờ đợi xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đầu tư và hoàn thiện hạ tầng quản lý công nghệ số về hộ khẩu,người dân mong muốn cơ quan chức năng đơn giản hóa thủ tục hộ khẩu, tách các quy định gắn hộ khẩu với tiếp cận dịch vụ công để công dân có thể nhận được các dịch vụ mà họ cần có và đáng có.

NGUYỄN TRIỆU HẢI

;
.