Chấn chỉnh hoạt động trạm thu phí BOT đường bộ

Thứ Tư, 13/09/2017, 21:30 [GMT+7]
In bài này
.

Sáng sớm ngày 12-9 vừa qua, tại trạm thu phí BOT đường bộ tuyến tránh TP. Biên Hòa  trên Quốc lộ 1 (đoạn qua huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai) có khoảng 50 tài xế cùng sử dụng tiền mệnh giá nhỏ 500, 1.000 đồng và đưa từng tờ để mua vé qua trạm, việc này làm ùn tắc giao thông, kẹt xe diễn ra kéo dài khoảng 2km, tình hình tại trạm trở nên hỗn loạn. Trước đó, chiều ngày 4-9, một số tài xế đã tập trung tại trạm BOT số 1 Quốc lộ 5 (đoạn qua huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) sử dụng tiền lẻ mệnh giá 500, 1.000 đồng để mua vé. Tương tự ngày 6-8, nhiều tài xế dùng tiền mệnh giá 200, 500, 1.000 đồng vo tròn bỏ vào chai, bịch nylon hoặc đếm từng tờ khi qua trạm Trạm thu phí Cai Lậy trên Quốc lộ 1 (đoạn qua huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang)…

Tại sao chỉ trong thời gian ngắn hơn 1 tháng lại có đến 3 sự kiện diễn ra giống nhau: Dùng tiền lẻ mua vé qua trạm thu phí BOT đường bộ, gây ách tắc giao thông? Qua xác minh của các cơ quan chức năng, việc nhiều tài xế cùng thống nhất, tập trung cùng thời điểm dùng tiền lẻ mua vé qua các trạm này là để phản đối vị trí đặt trạm không hợp lý, khiến cho phương tiện không đi qua đoạn đường do nhà đầu tư (NĐT) xây dựng mới hay cải tạo, sửa chữa nâng cấp theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) nhưng vẫn phải nộp phí; mức thu phí tăng lên quá cao làm người dân bức xúc…

Không ít người biết rằng, cách đây 20 năm, tại tỉnh BR-VT cũng có trường hợp phản đối hoạt động của trạm thu phí BOT. Đó là Trạm thu phí cầu Cỏ May (TP.Vũng Tàu) - Trạm thu phí BOT đường bộ đầu tiên của Việt Nam do Công ty TNHH Hải Châu đầu tư. Theo các chuyên gia kinh tế, dự án BOT này đã có quá nhiều ưu đãi, NĐT được liệt kê tất cả chi phí, bao gồm cả tiền lãi vay ngân hàng để thu hoàn vốn, cũng như kéo dài thời gian thu phí từ ngày 19-6-1997 đến hết ngày 18-7-2011. Sau đó, được Tổng Cục đường bộ Việt Nam “ưu ái” gia hạn thêm, nhưng gặp phải sự phản đối của các cơ quan lãnh đạo tỉnh, người dân, các DN vận tải, vì cho rằng NĐT đã thu lãi rất nhiều từ Trạm thu phí cầu Cỏ May trước cả thời hạn cuối cùng theo hợp đồng. Vì vậy, Bộ GT-VT đã có văn bản chấm dứt hoạt động của Trạm thu phí cầu Cỏ May vào lúc 12 giờ trưa ngày 2-8-2011.

Từ dự án BOT cầu Cỏ May, các NĐT sau này đã nhận thấy hình thức BOT đường bộ có quá nhiều ưu đãi, từ đó rất dễ sinh lợi, mau hoàn vốn và an toàn hơn  các lĩnh vực đầu tư khác như bất động sản. Cùng với đó là một cơ chế quản lý lỏng lẻo, dễ dãi, làm cho dự án BOT đường bộ trở thành "chùm khế ngọt" cho NĐT "tay không trèo hái mỗi ngày". Bởi, hầu hết NĐT sử dụng nguồn vốn ngân hàng chiếm tỷ trọng khá lớn so với nguồn vốn của mình. Theo đà thuận lợi này, đến nay, cả nước hiện có 88 trạm thu phí trên các tuyến quốc lộ. Trong đó, Bộ GT-VT quản lý 73 trạm thu phí (55 trạm đang thu, 18 trạm chưa thu thuộc các dự án đang đầu tư), UBND các tỉnh quản lý 15 trạm thu phí. 

Theo các chuyên gia lĩnh vực GT-VT, Nhà nước phải luôn bảo đảm hạ tầng giao thông tối thiểu cho người dân đi lại. Còn những dự án đường tránh, đường cao tốc làm thêm cần kêu gọi NĐT tư nhân thì phải rõ ràng, minh bạch. Về nguyên tắc, đối với dự án BOT là làm ở đâu thì đặt trạm thu phí ở đó, không có quy định nào cho làm đường một chỗ lại đặt trạm thu phí ở chỗ khác. Đường tránh do tư nhân xây dựng thì trạm thu phí phải dời vào đó mới hợp tình, hợp lý…

Từ các vụ phản đối trạm thu phí BOT đường bộ nêu trên, cho thấy đã đến lúc Nhà nước cần sớm hoàn thiện đồng bộ quy định pháp luật về hợp tác đầu tư công - tư, thực hiện các giải pháp “lấp đầy kẻ hở” trong quản lý các dự án BOT giao thông, phòng tránh “mối quan hệ thân hữu” trong thỏa thuận hợp tác đầu tư BOT để mang lại hiệu quả thiết thực, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, NĐT, của DN và người dân.

NHỰT THANH

;
.