Thú vui đọc sách và món quà tao nhã

Thứ Sáu, 18/08/2017, 10:15 [GMT+7]
In bài này
.

Là bạn bè thân thiết, nhưng tôi lại ít biết Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh BR-VT, nhà giáo Hồ Đình Khai là một người yêu sách, đam mê đọc sách. Đầu tháng 8, anh  tặng tôi 3 cuốn sách quý: “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, bản in mới nhất của NXB Trẻ, kèm bộ sách 2 tập gần 2.000 trang in “Kiều học tinh hoa” do Trung tâm Nghiên cứu Quốc học biên soạn, xuất bản nhân dịp kỷ niệm 250 năm - năm sinh Nguyễn Du (1765 - 2015).

“Kiều học tinh hoa” là tuyển tập những bài viết, tư liệu, khảo luận của nhiều học giả, chính khách, nhà nghiên cứu tên tuổi luận bàn về Truyện Kiều dưới nhiều góc độ khác nhau, giúp cho người đọc một cách nhìn khách quan, biện chứng về kiệt tác văn học bất hủ của Nguyễn Du. Chẳng có món quà nào quý và tao nhã đến vậy, khi người ta tặng nhau những cuốn sách quý mà có tiền, nhiều khi cũng chẳng mua được.

Nhà giáo Hồ Đình Khai kể cho tôi nghe thú vui đọc sách. Cao hơn thế, đọc sách không chỉ là thú vui mà còn là niềm đam mê tự học, học trong sách vở - nguồn tri thức vô tận của nhân loại. Nhiều năm trước, ở BR-VT, cựu giáo chức Nguyễn Hồng Sanh đã là người đam mê đọc sách, sưu tầm sách nổi tiếng. Sau này, ông Nguyễn Hưng Nam, ông Trần Văn Tư, ông Trần Trọng Thiện (và nhiều người khác) cũng là những cựu giáo chức, yêu sách, đam mê đọc sách. Tủ sách của họ có nhiều bản sách xưa và nay rất quý. Khi có một cuốn sách hay xuất hiện trên thị trường, họ báo cho nhau biết, cùng đọc và luận bàn; họ mua sách làm quà tặng cho những người bạn yêu sách. Đó cũng chính là nét đẹp của  văn hóa đọc, niềm vui của tuổi già.

Mới đây, tôi có dịp đến ngõ số 6, phố Đặng Văn Ngữ, quận Đống Đa, Hà Nội gặp gỡ nhà văn, nhà báo, dịch giả nổi tiếng Phan Quang. Căn nhà của ông toàn sách là sách, trên sách, dưới sách, trong sách, ngoài sách. Điều rất tuyệt vời, một kho sách đồ sộ như vậy, nhưng nếu ai hỏi đến cuốn sách nào, chỉ 5-7 phút sau là ông lục ra ngay; ai hỏi bất cứ tư liệu đông tây, kim cổ nào, cũng chỉ 5-7 phút là ông cũng “trình” ngay - nói có sách mách có chứng. Phan Quang - tác giả của hơn 40 bộ sách quý, thuật lại trong tác phẩm “Thương nhớ vẫn còn” (NXB Văn học, 2011), ông thán phục học giả Nguyễn Hiến Lê. Sau ngày giải phóng miền Nam năm 1975, Phan Quang tìm đến nhà riêng Nguyễn Hiến Lê trong một con hẻm ở Sài Gòn, nhưng ông ấy từ chối gặp “sĩ phu Bắc Hà”. Xin nói thêm, Nguyễn Hiến Lê cũng xuất thân từ sĩ phu Bắc Hà, nguyên quán làng Phương Khê, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây, nay là thủ đô Hà Nội. Lần thứ hai, Phan Quang đến, Nguyễn Hiến Lê mới nhận lời tiếp ông - và sau đó họ trở nên thân thiết cho đến khi Nguyễn Hiến Lê tạ thế năm 1984  tại Long Xuyên, tỉnh An Giang - bắt đầu từ thú vui chơi sách, đọc sách. Nguyễn Hiến Lê tặng sách quý cho Phan Quang và chỉ nói gọn một câu: “Trong sách chi chi cũng có” - có ý dặn người được tặng sách: “Hãy gắng đọc, kiến thức, tư liệu quý nằm gọn trong sách cả đấy”. Phan Quang nhận xét: “Nguyễn Hiến Lê là hiện tượng hiếm thấy ở Việt Nam, một tấm gương sáng tự học, đọc sách mê say. Chỉ 20 năm (1955-1975), Nguyễn Hiến Lê cho ra đời 100 tác phẩm, trong đó có nhiều cuốn 3-4 tập rất có giá trị. Đọc và viết, tự học từ sách là nếp sống hàng ngày của  nhà văn, nhà nghiên cứu Nguyễn Hiến Lê.

Văn hóa đọc ngày nay ở BR-VT và cả nước, các quốc gia trên thế giới đang chịu tác động tiêu cực trước sự cạnh tranh gay gắt của các phương tiện truyền thông điện tử, sách điện tử. Nhưng không phải vì thế mà văn hóa đọc bị mai một, người đọc sách ít đi. Các đợt triển lãm sách, hội sách, trưng bày sách, tổ chức đường sách tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, các đô thị khác thu hút hàng chục ngàn bạn đọc, trong đó có đông đảo bạn đọc trẻ đến đây tìm sách, mua sách.

Một học giả Pháp cho rằng: Một xã hội không có sách là xã hội ngu dốt. Vấn đề là nên đọc sách như thế nào, phương pháp chọn sách và kỹ năng đọc sách ra sao để học, thu lượm được nhiều kiến thức từ sách. Các nhà làm sách, cơ quan quản lý sách, các thư viện, giảng viên bộ môn văn học rất cần tổ chức các cuộc giao lưu, tọa đàm, hội thảo về thú vui đọc sách, để có định hướng cho sự phát triển lành mạnh, đúng hướng của văn hóa đọc, theo đó văn hóa đọc không ngừng phát triển.

TRIÊU DƯƠNG

;
.