Bảo đảm sự bình đẳng trong hoạt động tố tụng

Thứ Tư, 02/08/2017, 23:27 [GMT+7]
In bài này
.

Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình vừa ký ban hành Thông tư số 01/2017/TT-TANDTC ngày 28-7 “Quy định về phòng xử án” hướng dẫn việc sắp xếp vị trí của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp trong quá trình tòa án xét xử vụ án hình sự, hành chính; xét xử và giải quyết vụ việc dân sự, phá sản; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính và một số quy định khác về phòng xử án.

Theo Thông tư trên, việc bố trí phòng xử án phải thể hiện vị trí, vai trò trung tâm của hội đồng xét xử (HĐXX); bảo đảm quyền bình đẳng trước tòa án; bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử; bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo, quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Phòng xử án được bố trí 2 bục: vị trí của HĐXX, hội đồng giải quyết việc dân sự, phá sản, thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp ở trên bục cao nhất; bục thứ 2 bên dưới là vị trí của thư ký phiên tòa rồi đến những người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp. Quy định này cho thấy, có sự cải cách rất lớn trong hoạt động tố tụng, đó là vị trí của đại diện viện kiểm sát (VKS) giữ quyền công tố và vị trí của luật sư, người bào chữa (LS-NBC) đã được đặt ngang hàng với nhau ở bục thứ 2.

Lâu nay, hầu hết trong những phiên tòa của TAND các cấp cả nước, đều bố trí vị trí chỗ ngồi của đại diện VKS ngang hàng bên phải với HĐXX. Từ vị trí này, khiến người ta nghĩ dường như vai trò của VKS giữ quyền công tố ngang bằng với HĐXX. Trong khi đó, HĐXX nhân danh “Nước CHXHCN Việt Nam” để ra quyết định ảnh hưởng đến số phận pháp lý của một con người, hay điều chỉnh các mối quan hệ hành chính, dân sự, kinh tế, lao động, hôn nhân gia đình… bảo đảm nguyên tắc “Tòa án xét xử độc lập và chỉ tuân theo Hiến pháp và pháp luật”.

Trao đổi với ông Nguyễn Văn Hiến, Chánh án TAND tỉnh, được biết: Thông tư số 01/2017/TT-TANDTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2018. Ngoài việc thay đổi sơ đồ vị trí chỗ ngồi của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng, thông tư còn hướng dẫn đổi mới hình thức, trang thiết bị của phòng xử án. Do đó, TAND tỉnh đang tiến hành các bước chuẩn bị để có thể áp dụng mô hình phòng xử án mới theo Thông tư này vào đầu năm tới.

Có thể, vị trí chỗ ngồi chưa hẳn đã bảo đảm tốt nhất cho vấn đề sáng soi công lý, nhưng việc bố trí nơi làm việc của đại diện VKS ngang hàng với LS-NBC nơi pháp đình sẽ thể hiện được tính dân chủ, bình đẳng, công bằng; thể hiện sự đổi mới từ mô hình tố tụng xét hỏi sang mô hình tranh tụng để tìm ra sự thật của vụ án, vụ kiện; phù hợp với Điều 257 Bộ Luật Tố tụng hình sự 2015 quy định: “Phòng xử án phải được bố trí thể hiện sự trang nghiêm, an toàn, bảo đảm sự bình đẳng giữa người thực hành quyền công tố và luật sư, người bào chữa khác”. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc đổi mới mô hình phòng xử án của Việt Nam sẽ đưa hoạt động tư pháp nước ta ngày càng tiệm cận hơn với thế giới theo tinh thần Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.

NHỰT THANH

;
.