Xâm thực gạo vào Việt Nam mới đáng sợ…!?

Thứ Hai, 03/04/2017, 22:41 [GMT+7]
In bài này
.

Chủ trì và phát biểu kết luận tại Hội nghị “Giải pháp phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (ngày 15-3 vừa qua, tại TP.Long Xuyên, tỉnh An Giang) Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thẳng thắn chỉ rõ: “Mình nói xâm thực mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng xâm thực gạo của các nước vào Việt Nam mới đáng sợ”. Thủ tướng cũng bày tỏ và cảnh báo một thực tế đáng báo động khác, các nước nhập khẩu gạo đã và đang tăng cường trợ cấp nông nghiệp để tự túc sản xuất lúa.

Trong bối cảnh hai năm trở lại đây xuất khẩu gạo của nước ta đã có dấu hiệu chững lại, thì những lời nhắc nhở và cảnh báo của người đứng đầu Chính phủ là điều mà những người triển khai thực hiện chiến lược sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của nước ta cần phải suy nghĩ thấu đáo hơn và cần sớm có các quyết sách linh hoạt nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu và xu thế phát triển tất yếu của ngành hàng lúa gạo. Nếu như năm 2015 cả nước xuất khẩu được 6,568 triệu tấn gạo, trị giá FOB đạt 2,68 tỷ USD, thì năm 2016 chỉ còn xuất khẩu được hơn 4,8 triệu tấn gạo, trị giá FOB chỉ còn 2,1 tỷ USD. Đã thế, tình hình xuất khẩu gạo đầu năm 2017 lại càng ở mức báo động hơn; ước tính trong 2 tháng (1 và 2-2017), các DN chỉ xuất khẩu được 787.235 tấn gạo, trị giá hơn 328 triệu USD, giảm 18,5% về lượng và 21,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016.

 Nguyên nhân do đâu mà tình trạng xuất khẩu gạo của nước ta giảm cả về lượng và trị giá như vậy? Bài toán nào để giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu gạo hiện nay?

Thực tế diễn ra những năm vừa qua cho thấy, ngành hàng lúa gạo của nước ta đã và đang phải đối mặt với những thách thức to lớn, đe dọa tới sự phát triển bền vững, sự sống còn của một ngành hàng gắn bó với hàng chục triệu người dân. Hạn chế lớn nhất của ngành hàng lúa gạo Việt Nam được xác định là hiệu quả chuỗi giá trị còn thấp do tỷ lệ thất thoát cao, chất lượng chưa tương xứng và thương hiệu gạo nước ta chưa được chú trọng đầu tư. Nhất là ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi chiếm hơn 50% sản lượng và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Công nghiệp dịch vụ chế biến sâu của ngành hàng lúa gạo chưa phát triển, không có hợp đồng tiêu thụ ổn định và giá cả bấp bênh. Mặt khác, những hạn chế trong nội tại cũng làm giảm năng lực cạnh tranh, chưa tạo được vị thế vững chắc của hạt gạo Việt trên thương trường quốc tế; các vấn đề về khoa học công nghệ, lai tạo và sản xuất lúa giống chưa được quan tâm đúng mức. Quy mô sản xuất nông hộ nhỏ dẫn tới việc cơ giới hóa gặp nhiều khó khăn. Rất nhiều hộ nông dân hiện nay chỉ chăm chăm vào việc gieo sạ các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, mà không chú trọng tới việc chọn các giống lúa dài ngày, cho dù chất lượng nổi trội hơn, giá cao hơn và thị trường tiêu thụ mạnh hơn.

Mục tiêu đề ra lần này được nhiều đại biểu tham dự hội nghị tán đồng là trong 10-20 năm tới Việt Nam phải phấn đấu không chỉ là một quốc gia xuất khẩu gạo đạt mức kim ngạch hàng đầu thế giới, mà lúa gạo do người nông dân nước ta sản xuất và xuất khẩu phải đạt những giá trị gia tăng tốt nhất, đáp ứng một cách tinh tế các nhu cầu và tiêu chuẩn chất lượng gạo, góp phần củng cố danh tiếng của một trong những nền văn minh nông nghiệp lâu đời nhất trên thế giới. Theo đó, các giải pháp được đặt ra là: Đột phá về thể chế, chính sách và mô hình phát triển. Muốn vậy, cần tập trung tổ chức sản xuất trên quy mô lớn, hình thành các vùng chuyên canh lúa tập trung cho từng mục đích, từng thị trường; có các cụm công nghiệp dịch vụ chế biến sâu, đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật với quy mô khép kín. Đồng thời, hình thành cho được chuỗi giá trị của lúa gạo và phải giải quyết được vấn đề quy hoạch kinh tế và liên kết vùng, liên kết giữa DN với hộ nông dân. Cho phép người trực tiếp sản xuất lúa tăng quy mô bằng cách mở rộng hạn điền một cách phù hợp. Các địa phương sản xuất lương thực cần chú trọng tới công tác sản xuất lúa gạo chất lượng cao, hình thức đẹp, đặc biệt là phải đầu tư xây dựng cho được một số thương hiệu gạo lớn của Việt Nam. Như lời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc nhở: “Đừng để tình trạng gạo nước ngoài xâm thực nằm đầy kệ với bao bì đẹp, quảng bá rất mạnh” trên thị trường gần 100 triệu dân nước ta.

HOÀNG LÊ

;
.