Ngăn chặn phát ngôn gây thù ghét trên mạng

Chủ Nhật, 16/04/2017, 22:19 [GMT+7]
In bài này
.

Ngày 12-4, Chương trình Nghiên cứu Internet và Xã hội (VPIS) phối hợp với Cục Phát thanh Truyền hình & Thông tin Điện tử, Bộ Thông tin & Truyền thông và Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn tổ chức hội thảo với chủ đề “Phát ngôn gây thù ghét và các giải pháp hướng tới một môi trường mạng xã hội an toàn và phát triển bền vững”. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận của các cơ quan chức năng trong việc đối phó với vấn nạn mang tính toàn cầu trong thời đại kỷ nguyên số, đó là tình trạng lợi dụng mạng xã hội (MXH) để đe dọa,bôi nhọ, mạt sát, miệt thị, phỉ báng người khác mà giới chuyên môn gọi là những phát ngôn gây thù ghét (Hate speech). Ở Việt Nam những năm gần đây, những phát ngôn gây thù ghét xuất hiện tràn lan trên MXH dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó nhiều nhất vẫn là phỉ báng và bịa đặt thông tin, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân và xã hội.

Với hơn 35 triệu người dùng facebook và mỗi người dành trung bình 2,5 giờ để lướt facebook mỗi ngày, Việt Nam là một trong những nước có số người “chơi facebook” nhiều trên thế giới. Việc lên mạng để giao lưu, trao đổi, chia sẻ, bình luận về một vấn đề nào đó đã trở thành thói quen hàng ngày, đem lại niềm vui cho người tham gia facebook. Vậy nhưng MXH cũng trở thành “công cụ miễn phí và vô hình mà bất cứ ai cũng có thể sử dụng để tấn công hay trục lợi từ những phát ngôn truyền bá bạo lực, thù hận” như nhận định của GS.TS. Phạm Quang Minh, Chủ tịch Hội đồng VPIS. Kết quả khảo sát vừa công bố cho thấy có đến 78% người dùng MXH khẳng định đã từng là nạn nhân hoặc biết những trường hợp phát ngôn gây thù ghét trên mạng khi họ lại chưa biết hết các biện pháp để bảo vệ bản thân trên môi trường mạng này. 

Nhằm ngăn chặn những phát ngôn gây thù ghét, hướng tới xây dựng một môi trường MXH an toàn và công bằng cho người sử dụng, nhiều tham luận tại cuộc hội thảo cho rằng, bên cạnh việc tăng cường các biện pháp quản lý nhà nước, cần sớm xây dựng và ban hành một bộ quy tắc ứng xử trên MXH để người dùng MXH nhận thức được nên làm điều gì, không nên làm điều gì, từ đó hành xử đúng mực, hạn chế được sự va chạm giữa những cái “tôi” trên MXH; Những ý kiến nghiêng về giải pháp này cũng đề xuất buộc người sử dụng và đặc biệt các nhà cung cấp nền tảng MXH phải chịu trách nhiệm nhiều hơn nữa trong việc hạn chế những phát ngôn thù ghét trên MXH.

Ở chiều ngược lại có không ít ý kiến cho rằng, việc xây dựng và ban hành một bộ quy tắc ứng xử trên MXH là bất khả thi bởi cơ quan chức năng không thể giải quyết được hết các yêu cầu, kiện cáo trên MXH. Nếu muốn thì chỉ nên tập trung nâng cao nhận thức, trang bị thêm kỹ năng cho mọi người tham gia MXH, đặc biệt là giới trẻ, giúp họ thay đổi nhận thức, hành vi.

Khách quan mà nói, cả hai giải pháp trên đều đúng. Việc cấm phát ngôn thù ghét thông qua Bộ quy tắc ứng xử cho MXH tuy chưa phải là giải pháp “đủ” nhưng trong bối cảnh môi trường MXH nước ta đang tràn ngập những lời phát ngôn gây thù ghét thì việc có một bộ quy tắc ứng xử như thế để khuyến cáo, cảnh tỉnh những ai đang có ý định dùng MXH để vu khống, nói xấu, phỉ báng, hạ nhục người khác là rất cần thiết. Và, cũng sẽ là không thừa nếu như các bộ, ngành chức năng, các tổ chức xã hội phối hợp triển khai những biện pháp mềm mang tính đạo đức, giáo dục cho cư dân mạng. Hơn ai hết, người “chơi” facebook cần được hiểu rằng, nếu bạn xúc phạm ai đó trong tư thế mặt đối mặt thì chỉ gây tổn thương một nhưng một khi đã xúc phạm trên MXH thì mức “sát thương”gấp ngàn lần, thậm chí cả triệu lần, vì ở MXH sức lan truyền cực nhanh, gần như không giới hạn, thậm chí nó có thể tồn tại lâu dài. Vì vậy, những lời xúc phạm nhau trên MXH sẽ gây tổn thương rất nặng và sâu sắc. Chính vì không nhận thức hết được điều này mà không ít người đã dùng MXH là nơi để trút giận, trả thù thông qua những phát ngôn thù ghét. Và đây chính là lúc đưa công tác giáo dục truyền thông về văn hóa ứng xử MXH lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

NGUYỄN TRIỆU HẢI

;
.