Quyết liệt giữ an toàn nợ công

Thứ Hai, 06/03/2017, 22:42 [GMT+7]
In bài này
.

Đầu tháng ba vừa qua, phát biểu ý kiến nhân dịp tới thăm và làm việc với Kho bạc Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh: Việc cân đối thu – chi ngân sách Nhà nước, giảm bội chi, vấn đề an toàn nợ công là hết sức quan trọng đối với ngành tài chính nói chung, Kho bạc Nhà nước nói riêng và của đất nước.

Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta bị ảnh hưởng nặng nề, trong khi chúng ta lại đang triển khai tái cơ cấu toàn diện nền kinh tế, thì giảm bội chi, giữ an toàn nợ công là vấn đề cốt tử. Những số liệu thống kê gần đây đã phản ánh chính xác về thực tiễn nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ là rất lớn. Theo đó, tại thời điểm 2001, nợ công mới chỉ chiếm 36,5% GDP, năm 2005, tỷ lệ này là 40,8% GDP và đến năm 2015 thì đã vượt lên tới 62,2% GDP. Về quy mô, năm 2015, tổng nợ công vào khoảng 2,68 triệu tỷ đồng, gấp 2,3 lần năm 2010, gấp 7,6 lần năm 2005 và gấp 14,8 lần so với năm 2001. Tốc độ tăng nợ công của giai đoạn 2011-2015 là 18,5%/năm, cao gấp 3 lần so với tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng “nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn”. Đó là, tăng trưởng kinh tế không đạt theo kế hoạch (mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011-2015 ban đầu là 7-7,5%, nhưng sau đó do những nguyên nhân khách quan, đặc biệt là do sự suy thoái của kinh tế thế giới, nên đã điều chỉnh giảm còn 6,5-7%). Mặt khác, giá trị tuyệt đối của GDP cũng không đạt như dự toán và đây chính là yếu tố quan trọng làm cho tỷ lệ nợ công/GDP tăng. Nguyên nhân thứ ba, là hoạt động tái cơ cấu nền kinh tế không đạt yêu cầu (nhất là các lĩnh vực: đầu tư công, ngân hàng, doanh nghiệp Nhà nước, nông nghiệp). Ngoài ra, phải tính đến yếu tố cơ cấu chi ngân sách của nước ta hiện nay, là tỷ trọng dành cho chi thường xuyên ngày càng lớn, thu ngân sách chỉ bảo đảm cho chi thường xuyên và trả nợ. Toàn bộ phần vốn chi cho đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) phải dùng vốn đi vay. Và, những yếu tố này gây tác động lớn, làm tăng nhanh nợ công.

Nhằm bảo đảm cho nền tài chính quốc gia ổn định, Nghị quyết về kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2016-2020 đã được Quốc hội phê duyệt là nợ công không quá 65% GDP, nợ Chính phủ không quá 54% GDP. Thế nhưng, theo số liệu báo cáo gần đây của Bộ Tài chính thì đến cuối năm 2016 dư nợ công vào khoảng 64,73% GDP, dư nợ Chính phủ khoảng 53,62% GDP. Hai con số này đều đã tiến đến sát ngưỡng của giới hạn Quốc hội phê duyệt, nghĩa là đã bước vào giai đoạn báo động đỏ về nợ công và nợ Chính phủ. Bài toán cân đối thu-chi NSNN, giảm bội chi, giữ an toàn nợ công thực sự là những vấn đề nan giải trong việc triển khai thực hiện các chủ trương, giải pháp và sự vào cuộc quyết liệt của các bộ, ngành, các địa phương và các doanh nghiệp.

Vấn đề đặt ra trong thời điểm hiện nay là phải thực hiện triệt để tiết kiệm, chống lãng phí, phải xác định tiết kiệm là quốc sách hàng đầu, chỉ chi trong khả năng của nền kinh tế và chỉ vay trong khả năng trả nợ. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính - NSNN, tăng cường công khai minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cấp về thu-chi NSNN , sử dụng vốn vay đúng mục đích và hiệu quả; hạn chế và tiến tới xóa bỏ cơ chế xin - cho. Đồng thời, cơ cấu lại ngân sách nhà nước và quản lý nợ công theo hướng bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững và phải đặt trong tổng thể cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô; Tăng cường huy động, quản lý, phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính. Cụ thể, trong năm 2017 này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu các cơ quan chức năng phải có cải cách đột phá trong tư duy ngân sách, kiểm soát nợ công và bảo đảm khả năng trả nợ; phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 6,7%, kiểm soát lạm phát ở mức 4%; cắt giảm bội chi trong trung và dài hạn, bố trí lại cơ cấu chi ngân sách một cách hợp lý, tăng tỷ lệ đầu tư lên 25-26%, đồng thời giảm chi thường xuyên.

HOÀNG LÊ

;
.