Chế tài mạnh hơn hành vi nợ BHXH

Chủ Nhật, 19/03/2017, 22:35 [GMT+7]
In bài này
.

Thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, trong hai tháng đầu năm 2017, nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) trên phạm vi cả nước đã lên tới hơn 14.800 tỷ đồng, số nợ BHXH có thời gian từ 3 tháng trở lên thường xuyên chiếm tới 60-70% tổng số nợ. Còn tại tỉnh BR-VT, tính đến đầu tháng 3-2017, có hơn 3.500 DN phát sinh nợ quỹ BHXH với số tiền nợ lên đến 262,7 tỷ đồng, trong đó, có hơn 2.400 DN nợ từ 1 đến 3 tháng với số tiền 157 tỷ đồng. Nợ BHXH thường xảy ra trong trường hợp người sử dụng lao động (NSDLĐ) là DN cố tình trốn đóng BHXH, chiếm dụng tiền BHXH, chậm nộp tiền BHXH để sử dụng vào mục đích khác…

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (có hiệu lực từ 1-1-2016), việc xử lý vi phạm về nợ BHXH chủ yếu là biện pháp hành chính của các cơ quan chức năng, hay khởi kiện ra tòa án. Theo đó, cá nhân người lao động (NLĐ) có thể tự mình khởi kiện, hoặc tập thể lao động ủy quyền cho các tổ chức thuộc Liên đoàn lao động Việt Nam đại diện NLĐ thực hiện việc khởi kiện NSDLĐ nợ BHXH ra tòa án. Tuy nhiên, thủ tục khởi kiện hiện còn nhiêu khê, chồng chéo, bất cập. Cụ thể, tòa án yêu cầu phải có văn bản ủy quyền của tập thể lao động hay công đoàn cơ sở; phải chứng minh có tranh chấp về BHXH giữa NLĐ, tập thể lao động với NSDLĐ; phải có quyết định của UBND cấp huyện giải quyết khiếu nại tranh chấp lao động tập thể về quyền mà tập thể NLĐ không đồng ý với quyết định đó, hoặc đã quá thời hạn giải quyết khiếu nại…

Các yêu cầu trên của tòa án là đúng quy định về trình tự, thủ tục tố tụng do xác định tranh chấp lao động tập thể về quyền cần phải áp dụng Bộ luật Lao động và các quy định liên quan khác để xử lý, nhưng lại khó thực hiện. Bởi, khởi kiện tập thể là số đông NLĐ, có khi lên tới vài trăm người, nhưng mỗi người có suy nghĩ khác nhau về việc khởi kiện hay không, chỉ cần một người không đồng ý khởi kiện (do tâm lý e ngại bị gây khó khăn có khi dẫn đến mất việc) thì sẽ gặp vướng mắc, vì luật chưa có quy định trường hợp này. Việc chứng minh có tranh chấp lao động, hay chờ UBND cấp huyện giải quyết khiếu nại cũng làm hạn chế đến việc khởi kiện của tổ chức công đoàn… Thống kê của Tổng LĐLĐ Việt Nam cho biết, thực hiện chức năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của NLĐ, thời gian qua các cấp công đoàn đã khởi kiện DN nợ BHXH khá quyết liệt, nhưng đến đầu tháng 3-2017, trong số 144 đơn khởi kiện DN ra tòa án thì có 12 đơn bị trả lại do không có thủ tục ủy quyền của NLĐ, số còn lại vẫn chưa được đem ra xét xử vì còn vướng một số điều kiện, trình tự thủ tục tố tụng.

Hiện nay, không có chế tài xử phạt tù đối với vi phạm trong lĩnh vực BHXH. Nhưng theo quy định tại Điều 216 Bộ luật hình sự 2015 về “Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động” thì mức xử phạt cao nhất bằng tiền lên đến 3 tỷ đồng, phạt tù tới 7 năm. Tuy nhiên, do phải lùi thời hạn thi hành bộ luật này theo Nghị quyết số 144/2016/QH13 của Quốc hội, nên việc xử lý vi phạm BHXH bằng hình thức truy cứu trách nhiệm hình sự không thực hiện được. Vì vậy, chưa đủ sức ngăn ngừa nợ BHXH ngày càng nhiều.

Nợ BHXH là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của NLĐ khi có yêu cầu thực hiện chi trả chế độ BHXH, có khi gây mất an ninh trật tự xã hội do xảy ra tranh chấp giữa NLĐ với NSDLĐ. Trước thực trạng nợ BHXH gia tăng,  hiện đã có nhiều địa phương trong đó có tỉnh BR-VT đã xây dựng, ký kết quy chế phối hợp giữa các cơ quan LĐLĐ - TAND - VKSND - BHXH - Cục Thi hành án trong việc khởi kiện NSDLĐ cố tình trốn tránh nghĩa vụ đóng BHXH. Mong rằng, với sự phối hợp này, các biện pháp chế tài mạnh hơn sẽ được áp dụng để xử phạt hành vi vi phạm về BHXH, bảo vệ quyền lợi của NLĐ theo quy định pháp luật.

NHỰT THANH

;
.