Qua chuyện thưởng Tết

Chủ Nhật, 08/01/2017, 22:47 [GMT+7]
In bài này
.

Không phải bây giờ mà từ giữa tháng 11-2016, chuyện lương, thưởng Tết đã “nóng” lên khi Bộ LĐTBXH có văn bản yêu cầu Sở LĐTBXH các tỉnh, thành đôn đốc doanh nghiệp (DN) có phương án hỗ trợ người lao động (NLĐ) phụ cấp, trợ cấp cuối năm; chú ý phương án tiền thưởng Tết 2017 và thông báo cho NLĐ biết.

“Năm nay thưởng Tết ở chỗ anh (chị) khá không? So với Tết năm rồi nhiều hay ít ?”. Những ngày qua, khi gặp nhau NLĐ ở các DN, từ khối DN nhà nước, DN khối FDI cho đến DN khối tư nhân… sau lời chào đã hỏi nhau “câu chuyện muôn năm cũ” đó.

Tâm trạng thấp thỏm chờ thưởng Tết xuất hiện ở NLĐ trong các DN khi tháng 12 đến và càng “phập phồng” hơn khi những tờ lịch cuối năm mỏng dần. Với khoản tiền thưởng cuối năm, họ sẽ đi sắm tết cho gia đình và bản thân, không quên trích chút ít gửi về quê. Về phía mình, lãnh đạo các DN cũng bắt đầu vắt óc tính toán, lo chuyện thưởng Tết cho NLĐ. Với những DN mà trong năm ăn nên làm ra thì điều này không quan ngại lắm. Nhưng, với các DN gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, việc thưởng Tết quả là một gánh nặng.

 Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH, người nhiều năm phụ trách mảng tiền lương, tiền thưởng nhận định tiền thưởng năm nay dao động từ 5 - 6 triệu đồng/người- tương đương năm 2016, bởi kinh tế không có nhiều biến động. Một chuyên gia khác của Bộ LĐTBXH cho rằng năm 2016 là năm được đánh giá là làm ăn tốt của nhóm ngành bất động sản, tài chính, dược phẩm nên mức thưởng tết năm nay sẽ cao hơn so với năm ngoái. Trong khi đó, đây là năm mà những ngành sản xuất xuất khẩu “đông con” như dệt may, da giày đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của những quốc gia mới nổi như Myanmar, Bangladesh… nên việc tính toán lương thưởng là rất khó khăn. Dự kiến mức thưởng bình quân của nhóm ngành này có thể vẫn chỉ ở mức một tháng lương (khoảng 5-6 triệu đồng). Không có gì lạ khi có những nhận định khác biệt như vậy bởi những người khảo sát chỉ tiếp cận với một số khu vực sản xuất, kinh doanh, từ đó đưa ra dự đoán của riêng mình. Thực tế như thế nào, phải chờ tổng hợp và đánh giá chính thức từ phía Bộ LĐTBXH vào trung tuần tháng 1-2017, tuy nhiên, chỉ qua “kịch bản” thưởng tết của một số ngành, địa phương, có thể thấy được những chuyện buồn vui, những điều đáng suy ngẫm. Có đơn vị thưởng Tết mà phần lĩnh của một cá nhân lên tới cả tỉ đồng nhưng cũng có đơn vị có người chỉ được thưởng 1, 5 triệu đồng(tính đến thời điểm này). Sự chênh lệch lớn trong thưởng tết cho thấy khoảng cách về thu nhập ngày càng dãn rộng đối với nhiều đối tượng trong xã hội. Chưa biết những ngày tới, có doanh nghiệp nào dùng chính sản phẩm của doanh nghiệp mình làm ra như quần đùi, áo may-ô, hương nhang, tương ớt… để thưởng cho nhân viên hay không. Thế nhưng, quả thật là ngậm ngùi nếu như NLĐ nhận được những tặng vật như vậy hoặc chỉ vài chục ngàn đồng và số tiền ít ỏi ấy lại được gắn với hai chữ “thưởng Tết”.

Những năm gần đây, có không ít DN đã không thực sự chia sẻ một phần lợi nhuận kinh doanh với NLĐ. Có DN mặc dù đạt thành quả kinh doanh đáng kể nhưng lại ậm ừ thưởng cho có lệ, thậm chí có DN còn “xén” bớt một phần tiền lương hằng tháng của NLĐ để “lập quỹ lương dự phòng”. Cuối năm, số tiền này được mang ra chia cho người lao động với tên gọi là… thưởng Tết! Thực chất đó chính là “lấy tiền từ túi bên trái của NLĐ bỏ qua túi bên phải của chính họ”. Cũng có những DN chọn cách chấm dứt hợp đồng lao động để “né” thưởng tết, sau đó lại tuyển dụng lớp khác thay vào.

Pháp luật lao động không qui định các doanh nghiệp phải xây dựng và báo cáo về khoản thưởng Tết. Việc thưởng hay không thưởng, thưởng nhiều hay ít phụ thuộc vào thiện chí của người sử dụng lao động hoặc theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động giữa DN và NLĐ. Dầu vậy nhiều năm qua, thưởng tết đã trở thành một nét đẹp nhân văn, một sự tưởng thưởng có tính chất ghi nhận công lao đóng góp và đồng hành của NLĐ với DN. Thanh toán lương tháng đầy đủ và thưởng tết xứng đáng, kịp thời là cách để DN thể hiện đạo lý, nghĩa tình, tri ân với NLĐ. Ngược lại, việc thưởng tết mang tính chiếu lệ sẽ không khuyến khích được sự cống hiến, không tạo ra mối quan hệ gắn kết lâu dài giữa DN và NLĐ. Có quan điểm về thưởng Tết như vậy, DN sẽ có những hành xử đúng mực với sự cống hiến của NLĐ với đơn vị, công ty mình trong suốt một năm qua. 

NGUYỄN TRIỆU HẢI

;
.