Nợ đọng BHXH: Căn bệnh trầm kha

Thứ Hai, 21/11/2016, 23:01 [GMT+7]
In bài này
.

Căn bệnh trầm kha về nợ đọng bảo hiểm xã hội (BHXH) là nội dung được rất nhiều đại biểu 63 tỉnh, thành phố đề cập tới, làm nóng diễn đàn Hội nghị trực tuyến triển khai các giải pháp khởi kiện, thanh tra, thu nợ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) do Tổng Liên đoàn LĐVN phối hợp với BHXH Việt Nam tổ chức mới đây.

Theo số liệu thống kê, tính đến ngày 31-10-2016, tổng số tiền nợ BHXH, BHYT, BHTN của cả nước là 14.257 tỷ đồng, tăng hơn 5.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2015. Trong đó, BHTN: 517 tỷ đồng, BHYT: 4.170 tỷ đồng; BHXH: 9.670 tỷ đồng với số lao động bị ảnh hưởng quyền lợi khoảng 2,66 triệu người. Tính đến cùng thời điểm, trên địa bàn tỉnh BR-VT tổng số nợ các loại hình bảo hiểm nêu trên là 234,67 tỷ đồng; trong đó, BHTN: 9,99 tỷ đồng, BHYT: 26,59 tỷ đồng, BHXH: 189,82 tỷ đồng.

Vì sao tình trạng chây ỳ nợ bảo hiểm các loại, nhất là nợ đọng BHXH vẫn dây dưa, kéo dài, mà chưa có giải pháp khắc phục triệt để? Từ ý kiến phản hồi của các địa phương có thể thấy rằng, ngoài các nguyên nhân do điều kiện kinh tế khó khăn, thì nguyên nhân chính là do ý thức chấp hành pháp luật của chủ sử dụng lao động chưa cao, cố tình không đóng, trốn đóng, dây dưa và kéo dài nợ đọng. Nhiều DN có điều kiện, hoạt động sản xuất kinh doanh có lãi nhưng vẫn cố tình nợ tiền đóng BHTN, BHYT, BHXH của người lao động. Thậm chí, có tình trạng DN đã thu tiền của người lao động (trích trừ tiền lương) nhưng lại sử dụng vào mục đích khác, không nộp vào các quỹ bảo hiểm. Không ít DN nợ tiền bảo hiểm kéo dài hàng năm, với số tiền lên tới hàng tỷ đồng. Nợ đọng BHXH gia tăng còn do nguyên nhân từ cơ quan BHXH và Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) các cấp. Lãnh đạo BHXH của nhiều địa phương chưa quyết liệt trong việc chỉ đạo thu nợ; LĐLĐ và BHXH tỉnh chưa chủ động báo cáo và đề xuất UBND các cấp chỉ đạo, xử lý các đơn vị có hành vi vi phạm pháp luật BHTN, BHYT, BHXH. Ông Phạm Lương Sơn, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, thừa nhận: “Theo phản ánh của BHXH một số tỉnh, thành phố, sau khi có Công văn số 105 ngày 14-4-2016 của Tòa án nhân dân tối cao về giao quyền khởi kiện DN nợ BHXH cho LĐLĐ cấp tỉnh, nhiều DN có biểu hiện “nhờn” luật, chậm trễ, không chủ động đóng BHXH. Không được trực tiếp khởi kiện, công tác thu hồi nợ BHXH kém hiệu quả do cơ quan BHXH mất đi một công cụ hữu hiệu. Thực tế này cho thấy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu trao cho BHXH Việt Nam thêm công cụ pháp luật để bảo đảm việc thu hồi nợ”.

Như vậy, gút mắc của tình trạng gia tăng nợ đọng BHXH nằm ở việc chuyển đổi phương thức khởi kiện doanh nghiệp. Từ khi giao quyền khởi kiện các DN nợ bảo hiểm các loại cho LĐLĐ tỉnh, thành phố (từ tháng 4-2016) thì hiệu quả của hoạt động này chưa cao, thậm chí cho đến nay vẫn còn 16/63 địa phương chưa thực hiện việc ký quy chế phối hợp về khởi kiện DN nợ BHXH. Nếu như từ năm 2015 trở về trước, tổng số vụ cơ quan BHXH đã khởi kiện là 8.840 vụ, tương ứng với số tiền DN nợ gần 6.000 tỷ đồng, thì 8 tháng qua, số vụ khởi kiện của LĐLĐ các địa phương đạt tỷ lệ rất thấp. Được biết, cho tới nay, các tổ chức công đoàn đã tiếp nhận từ cơ quan BHXH hồ sơ 71 đơn vị nợ BHXH, nhưng chưa thực hiện vụ khởi kiện nào. Lý giải cho sự trì trệ này, nhiều địa phương cho rằng, các công việc liên quan tới khởi kiện đang dồn lên LĐLĐ cấp tỉnh, đội ngũ cán bộ chuyên trách chưa có kinh nghiệm tham gia tố tụng, dẫn tới tình trạng quá tải.

Từ thực tế tình hình công tác khởi kiện các DN nợ đọng BHXH bị chậm trễ, hiệu quả không cao, đòi hỏi LĐLĐ cấp tỉnh và các địa phương cần đánh giá lại công tác triển khai của đơn vị mình; gấp rút tiến hành ký quy chế phối hợp tại những địa phương hiện vẫn chưa thực hiện. Đồng thời, LĐLĐ tỉnh cần mạnh dạn chuyển hồ sơ khởi kiện các DN nợ đọng BHXH cho TAND các cấp; tăng cường phối hợp với BHXH để giải quyết những hồ sơ tồn đọng. Tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài giai đoạn giao thời giữa phương thức cũ và phương thức mới. Bởi tình trạng gia tăng và kéo dài thời gian nợ đọng BHXH, BHYT, BHTN thực sự đã và đang tác động đến Quỹ BHXH, BHYT, BHTN; xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật và mục tiêu  chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước.

HOÀNG LÊ

;
.