Lời nói chẳng mất tiền mua…

Thứ Hai, 28/11/2016, 22:44 [GMT+7]
In bài này
.

Mấy ngày qua, cụm từ “El Nino”, “El Nino là gì?” là những từ khóa được tìm kiếm hàng đầu trên Google. Nguyên nhân là vì, trong chương trình “Ai là triệu phú” phát sóng tối 22-11 trên kênh VTV3 (Đài Truyền hình Việt Nam), người chơi Phạm Thị Quyên - một kỹ sư công nghệ đã không thể trả lời được câu hỏi đơn giản đầu tiên: El Nino là gì?. Cô kỹ sư trẻ cho rằng, đó có thể là tên của một loại sữa và phải nhờ đến sự trợ

giúp của khán giả mới có đáp án chính xác là “một hiện tượng thời tiết”. Đến câu hỏi thứ hai “Người ta thường nấu canh cua với thứ gì”, cô cũng chịu và phải dùng quyền trợ giúp là gọi điện cho đồng nghiệp.

Sau khi chương trình phát sóng, nhiều người đã chia sẻ đoạn clip trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt rồi bình phẩm, phán xét, cho rằng cô gái quá “dốt”, bởi đây là những kiến thức cơ bản mà một học sinh cấp 2 cũng biết. Thậm chí, nhiều người còn tỏ ra nghi ngờ trình độ học vấn và bằng cấp của cô gái. Số khác thì nâng cao quan điểm khi cho rằng, đó là lỗi của nền giáo dục Việt Nam! Tôi rất đồng tình với phát biểu trên VTC News của PGS.TS Lê Quý Đức, nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa & Phát triển rằng: cô gái ấy không phải giáo sư “biết tuốt” để trả lời được “một vạn câu hỏi vì sao”. Theo ông, ai cũng có những điểm mạnh, điểm yếu. Vì vậy, chúng ta không thể dựa vào hai câu trả lời trong chương trình truyền hình trên để đánh giá rằng kiến thức hay kỹ năng sống của cô ấy có vấn đề. Thực tế, ở trường quay hôm đó, cũng có đến 8% số khán giả được tham khảo ý kiến đã không trả lời đúng câu hỏi El Nino là gì.

Trong thế giới phẳng hiện nay, hằng ngày con người phải tiếp nhận rất nhiều kiến thức, thông tin. Bộ nhớ của con người là hữu hạn, cần phải chắt lọc để tiếp nhận những thông tin thật sự cần thiết và bổ ích. Và mỗi người thường có xu hướng dành sự ưu tiên cho những thông tin liên quan sở trường, lĩnh vực học tập, làm việc của mình mà bỏ qua các thông tin không cần thiết. Vì thế, xã hội mới phân chia lao động theo chuyên môn, nghiệp vụ. Một kỹ sư cơ khí sẽ không biết khám bệnh như một bác sỹ. Ngược lại, bác sỹ sẽ không hiểu rõ về máy móc như kỹ sư cơ khí. Một anh thợ xây không thể làm bảng báo cáo thuế tốt bằng cô nhân viên kế toán và ngược lại.

Ở góc độ xã hội, những kiến thức đơn giản đó với nhiều người là cần thiết, nhưng với nhiều người khác thì không. Biết nhiều là tốt, nhưng nên nhớ, những người thành công thường chỉ giỏi một vài thứ là cùng và đều là những người hàng đầu trong lĩnh vực chuyên môn của họ. Thực tế, cô kỹ sư ấy là người giỏi về nghề nghiệp của mình. Bằng chứng là trong khi các bạn cùng khóa ra trường phải lặn lội tìm việc thì cô đã được nhận vào một công ty của Nhật Bản. Chính vì thế, khoan hãy vội đánh giá toàn diện một con người khi chỉ dựa vào một vài kiến thức ngoài chuyên môn mà người đó không biết hoặc không cần biết, bởi đánh giá như thế là rất phiến diện. Chúng ta cũng không nên vội vàng cười nhạo khi ai đó không hiểu biết về một lĩnh vực mà chúng ta biết, vì sẽ có những điều chúng ta không biết thì người khác lại biết rất rõ.

Thực tế, đã có những trường hợp người trẻ - đặc biệt là ở độ tuổi HS, SV không chịu được áp lực, sự cười nhạo của cộng đồng, dư luận về một sai lầm, thiếu sót nào đó của mình nên tìm đến những biện pháp giải quyết tiêu cực và để lại những hậu quả đau lòng. Người xưa có câu “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, hay “Lời nói chẳng mất tiền mua/Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” là để nhắc nhở mọi người hãy suy nghĩ thấu đáo trước khi nói; nên nói những điều tốtđẹp, bởi vì, một lời nói ra mà không đúng lúc, đúng chỗ có thể phương hại đến cả sự nghiệp, cuộc đời của người khác.

NGUYỄN ĐỨC

;
.