123
Trung Đông: Mâu thuẫn cũ đan xen khủng hoảng mới - Báo Bà Rịa - Vũng Tàu điện tử

Trung Đông: Mâu thuẫn cũ đan xen khủng hoảng mới

Thứ Năm, 04/01/2018, 18:32 [GMT+7]
In bài này
.

Những bất đồng cũ, mới đan xen có những lúc tưởng như đã đẩy khu vực tới miệng hố của “chiến tranh”. Song những tia sáng hòa bình nhen nhóm tại Syria hay Iraq đã khiến cộng đồng quốc tế, giới chuyên gia kỳ vọng vào một năm 2018 tươi sáng hơn, hy vọng các bên có thể nắm bắt cơ hội để Trung Đông không còn là một trong những khu vực bất ổn nhất trên thế giới nữa.

Xe tăng Leopard của quân đội Qatar trong một buổi diễu binh tại Doha.
Xe tăng Leopard của quân đội Qatar trong một buổi diễu binh tại Doha.

Trải qua hàng nghìn năm xung đột, với những câu chuyện lịch sử gây tranh cãi giữa 3 nền tôn giáo lớn trên thế giới là Do thái giáo, Thiên chúa giáo và Hồi giáo. Chủ quyền Jerusalem lại một lần nữa làm dậy sóng cộng đồng người Hồi giáo khắp nơi trên thế giới. Các cuộc biểu tình diễn ra hàng ngày trong những ngày cuối năm 2017, phản đối sự công nhận của Tổng thống Mỹ, từ Đông Jerusalem (nơi người dân Palestine hy vọng sẽ là thủ đô trong tương lai của mình), hay Dải Gaza (nơi lực lượng vũ trang Hamas đang chiến đấu chống lại sự chiếm đóng của Israel) cho đến các quốc gia Hồi giáo Arab như Ai Cập, Jordan, Lebanon, Iran,… Người Hồi giáo trên khắp thế giới xuống đường biểu tình trước Đại sứ quán Mỹ tại các quốc gia sở tại trong sự giận dữ, thậm chí một số người còn có hành vi quá khích như đốt cờ Israel và Mỹ, không ngần ngại đụng độ với lực lượng an ninh, nhằm bảo vệ thánh địa lớn thứ 3 của mình (sau Mecca và Madina tại Saudi Arabia). Nếu như đối với Mỹ, yêu cầu nước này rút lại sự công nhận đơn phương là bài toán bất khả thi, thì đối với Israel lại càng khó hơn. Thậm chí, khi có được sự công nhận của Mỹ, quốc gia này đã ngay lập tức thúc đẩy dự luật “Jerusalem to lớn hơn”, trong đó có kế hoạch xây dựng thêm hàng trăm ngàn ngôi nhà định cư tại Đông Jerusalem. Trên thực tế, chênh lệch về tiềm năng quân sự giữa Israel và Palestine khó có thể tạo ra một cuộc xung đột vũ trang giữa 2 nước. Còn các cường quốc trong khu vực như Saudi Arabia, Ai Cập (đồng minh của Mỹ) - luôn ủng hộ Palestine trong vấn đề này cũng không thể gạt lợi ích quốc gia sang 1 bên để tiến hành một hành động quân sự chống lại Israel (cũng là một đồng minh quan trọng của Mỹ tại khu vực). Vậy căng thẳng thực sự của Trung Đông nằm ở đâu? Chính là ở hai “kình địch” trong khu vực Iran và Saudi Arabia cùng các đồng minh của hai quốc gia này.

Từ những mâu thuẫn tôn giáo trong quá khứ giữa hai dòng chính của Hồi giáo là Sunni (Saudi Arabia) và Shiite (Iran), cộng với sự tranh giành ảnh hưởng ngày một lớn đã đẩy quan hệ hai nước đến bên bờ xung đột trong năm qua và có nguy cơ bùng phát trong thời gian tới. Không chỉ dừng lại ở việc cắt đứt quan hệ với nhau như trong năm 2016, Iran và Saudi Arabia đã lôi kéo đồng minh vào cuộc khủng hoảng có thể nói là “tồi tệ” nhất trong nhiều năm trở lại đây. Điều này được thể hiện rõ nét nhất trong cuộc khủng hoảng vùng Vịnh giữa Qatar với Ai Cập và 3 quốc gia vùng Vịnh là Saudi Arabia, UAE và Bahrain. Với những cáo buộc tương tự nhằm vào Iran trước đó, 4 nước Arab cũng đã chỉ trích Qatar hỗ trợ khủng bố và can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia trong khu vực. Bác bỏ hoàn toàn những điều kiện để nối lại quan hệ từ 4 nước Arab như cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, đóng cửa căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar đã chọn xích lại gần hơn với hai quốc gia này vừa nhằm giữ vững chủ quyền quốc gia và tạo liên minh chống lại ảnh hưởng của Saudi Arabia. Nguy hiểm ở chỗ thời gian gần đây, những nước này lại tỏ ra “không mấy mặn mà” trong việc giải quyết khủng hoảng mà thay vào đó là việc ký nhiều hợp đồng vũ khí quân sự “khủng”, trị giá nhiều tỷ USD với Mỹ và một số nước phương Tây.

Từ năm 2015 đến nay, cuộc nội chiến tại Yemen vẫn tiếp diễn với những diễn biến khó lường giữa lực lượng Chính phủ được Liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu hỗ trợ với phiến quân Houthi (được cho là do Iran hậu thuẫn). Các cuộc giao tranh giữa 2 bên đã khiến quốc gia nghèo nhất Trung Đông này lâm vào cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới với nạn đói và dịch bệnh hoành hành. Mới đây, phiến quân Houthi đã bắn tên lửa đạn đạo hướng vào lãnh thổ Saudi Arabia nhằm đáp trả sự can thiệp quân sự của cường quốc khu vực này vào Yemen. Tuy nhiên không giống như trước đây, lần này, Mỹ và Saudi Arabia chỉ đích danh Iran cung cấp tên lửa  cho nhóm phiến quân và đang cố gắng thúc đẩy một biện pháp trừng phạt quốc tế nhằm vào nước này tại LHQ.

Vấn đề Yemen là cũ, song cao trào của những căng thẳng giữa Iran và Saudi Arabia liên quan cuộc khủng hoảng này đã hiện rõ hơn bao giờ hết trong năm 2017. Tuy nhiên, phải đến cuộc khủng hoảng chính trị tại Lebanon bùng phát hồi tháng 11 vừa qua, căng thẳng giữa hai “đối thủ” trong khu vực mới bị đẩy đến bên bờ vực của xung đột.

Những mâu thuẫn, bất đồng cũ bùng phát trong năm 2017 tại Trung Đông kéo theo một số cuộc khủng hoảng mới, khiến cho bức tranh toàn cảnh khu vực “ảm đạm” hơn trước. Điểm sáng nổi bật nhất của bức tranh này không gì khác chính là các chiến thắng vang dội trước IS tại Iraq và Syria với sự hỗ trợ của Nga và Liên quân quốc tế do Mỹ dẫn đầu. Dù các bên mà Nga và Mỹ ủng hộ là khác nhau, song chiến thắng cuối cùng tại 2 quốc gia Trung Đông này đang là điều cần nhắc đến trước mắt.

Dẫu vậy, chìa khóa chính vẫn nằm trong tay của các nhà lãnh đạo khu vực này để gạt bỏ những bất đồng cũ, đoàn kết cùng ngồi lại giải quyết các vấn đề nội bộ khu vực, để người dân Arab tại Trung Đông có thể chào nhau bằng một từ “Salam” theo đúng nghĩa của nó là “Hòa bình”.

ĐÌNH NAM/VOV

;
.