Những lãnh đạo thế giới cầm quyền lâu năm bị mất chức

Thứ Sáu, 01/12/2017, 09:25 [GMT+7]
In bài này
.

Bên cạnh Tổng thống lâu năm của Zimbabwe, ông Robert Mugabe vừa bị buộc từ chức, trong quá khứ, nhiều nhà lãnh đạo ở các nước khác cũng từng lâm vào tình cảnh tương tự, tiêu biểu như Tổng thống của các nước: Iraq, Tunisia, Yemen, Ai Cập, Libya… do bị làn sóng biểu tình và sự can thiệp từ bên ngoài.

MUAMMAR GADDAFI, 42 NĂM

Muammar Gaddafi, thường gọi là Đại tá Gaddafi, là lãnh đạo Libya trong 42 năm, từ năm 1969 đến 2011. Dưới thời Gaddafi, Libya cung cấp miễn phí giáo dục, y tế và trợ cấp nhà ở. Trong những năm đầu ông cầm quyền, mức sống người dân gia tăng, nhưng điều đó bắt đầu suy giảm vào những năm 1980, khi kinh tế đình trệ. Tháng 2-2011, vài tuần sau khi các cuộc biểu tình khiến Tổng thống của Tunisia và Ai Cập từ chức, cuộc nổi dậy chống Gaddafi đã bùng lên. Gaddafi dùng quân đội để trấn áp cuộc nổi dậy và tuyên bố trên truyền hình rằng ông sẽ truy đuổi những người chống đối như những con chuột, khẳng định hành động của họ là hậu quả của việc dùng thuốc gây ảo giác. Việc này đẩy sự căm phẫn của những người chống đối lên cao hơn, khiến làn sóng nổi dậy biến thành nội chiến.

15 quốc gia phương Tây lập liên minh, đem không quân và hải quân tới thực thi khu vực cấm bay và phong tỏa hải quân, đồng thời không kích vào lực lượng của ông Gaddafi để hỗ trợ quân nổi dậy. Gaddafi bị lật đổ vào cuối tháng 8-2011 và bị giết vào ngày 20-10-2011 trên đường chạy trốn.

SUHARTO, 31 NĂM

Muhammad Suharto là Tổng thống thứ hai của Indonesia, cầm quyền trong 31 năm, từ 1967 đến 1998. Ông Suharto thi hành chính sách “Trật tự mới”, kiến thiết một chính phủ mạnh, tập trung và do quân đội chi phối. Về mặt đối ngoại, ông chủ trương củng cố quan hệ với các nước phương Tây trong Chiến tranh Lạnh.

Trong hầu hết thời gian ông lãnh đạo, Indonesia có sự tăng trưởng kinh tế và công nghiệp hóa đáng kể, cải thiện y tế, giáo dục và sinh hoạt. Ông nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ trong những năm 1970 và 1980.

Tuy nhiên, đến thập niên 1990, nạn tham nhũng và các hành động mạnh tay của chính quyền với người phản đối đã gây ra nhiều bất mãn trong nhân dân. Indonesia là quốc gia chịu tác động mạnh nhất từ khủng hoảng tài chính châu Á 1997 - 1998. Nhiều công ty bị phá sản và kinh tế giảm 13,7% khiến nạn thất nghiệp tăng mạnh. Khủng hoảng kinh tế đi kèm với gia tăng căng thẳng chính trị. Nhiều cuộc bạo loạn và xung đột sắc tộc xảy ra. Ông Suharto bị nhiều người cho là nguồn cơn của các khủng hoảng này.

Các chính trị gia đối lập kêu gọi ông từ chức. Hàng ngàn sinh viên xuống đường biểu tình phản đối ông Suharto. Tháng 5-1998, ông Suharto chấp nhận rời ghế. Cựu Tổng thống Indonesia sau đó bị cáo buộc biển thủ công quỹ nhưng không thể hầu tòa do vấn đề sức khỏe. Ông qua đời vào tháng 1-2008.

HOSNI MUBARAK, 30 NĂM

Hosni Mubarak làm Tổng thống Ai Cập trong 30 năm, từ 1981 đến 2011. Trong thời gian ông tại vị, kinh tế Ai Cập phát triển nhưng nạn tham nhũng trong bộ máy chính trị cũng hoành hành. Những trung tâm giam giữ không có giấy tờ được thiết lập. Quan chức chính phủ được phép vi phạm quyền riêng tư của công dân bằng cách bắt giữ không điều kiện, theo luật khẩn cấp. Chính phủ lập luận rằng họ cần làm vậy để chống lại chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo.

Tháng 1-2011, một cuộc biểu tình lớn kéo dài 18 ngày đã nổ ra ở trung tâm thủ đô Cairo đòi Mubarak phải rời ghế. Ông từ chức vào tháng 2-2011. Tháng 6-2012, ông bị kết án chung thân vì không ngăn chặn lực lượng an ninh sát hại người biểu tình trong cuộc nổi dậy, khiến hơn 800 người thiệt mạng và 6.000 người bị thương. Tuy nhiên, năm 2013, tòa án chấp nhận đơn kháng cáo của ông và ra lệnh xét xử lại. Tháng 3-2017, ông được xử trắng án.

SADDAM HUSSEIN, 24 NĂM

Saddam Hussein làm Tổng thống Iraq trong 24 năm, từ năm 1979 đến 2003. Saddam Hussein được các nhà nghiên cứu đánh giá là một chính trị gia am hiểu sâu sắc tình hình, lịch sử và xã hội Iraq. Nhờ vào ngân sách thặng dư lớn từ dầu khí, nhất là sau cuộc khủng hoảng dầu năm 1973, Saddam Hussein đã thực hiện nhiều cuộc cải cách xã hội Iraq thành công, nâng cao đời sống dân chúng, thiết lập nền giáo dục mọi cấp miễn phí và khuyến khích giáo dục phụ nữ, từng được UNESCO ca ngợi. Tuy nhiên, ông bị cáo buộc đàn áp và thanh trừng mạnh mẽ những người phản đối và đối thủ chính trị.

Dưới thời của ông, Iraq đã tham gia vào các cuộc chiến như: Chiến tranh Iraq - Iran (1980 - 1988) và Chiến tranh vùng Vịnh (1990 - 1991) - cuộc xung đột giữa Iraq và liên minh gần 30 quốc gia do Mỹ lãnh đạo và được Liên Hợp quốc phê chuẩn để giải phóng Kuwait. Iraq sau đó hứng chịu nhiều lệnh trừng phạt. Năm 2003, chính quyền của Saddam Hussein sụp đổ khi Mỹ và các đồng minh tấn công Iraq với cái cớ nước này sản xuất vũ khí hủy diệt hàng loạt và có liên quan đến tổ chức khủng bố al-Qaeda. Hussein mất chức vào tháng 4-2003, bị bắt vào tháng 12-2003. Ông bị tử hình bằng hình thức treo cổ năm 2006 ở Iraq.

ZINE EL ABIDINE BEN ALI, 24 NĂM

Zine El Abidine Ben Ali làm Tổng thống Tunisia, cầm quyền 24 năm, từ 1987 đến 2011. Ông có chính sách ngoại giao trung lập, vừa thân phương Tây vừa duy trì mối quan hệ tốt với thế giới Arab. Tunisia dưới thời của ông thực hiện nhiều cải cách khiến kinh tế phát triển và thu hút nhiều đầu tư. GDP bình quân đầu người năm 2008 là 3.786 USD, tăng gấp ba lần so với năm 1986. Tuy nhiên, Tunisia vẫn có tỷ lệ thất nghiệp cao, đặc biệt trong giới trẻ. Nhiều người ở cả nông thôn và thành thị vẫn sống trong cảnh nghèo đói. Các doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn khi đối mặt với thị trường thế giới. Các vấn đề này, cùng với nạn tham nhũng và việc hạn chế tự do ngôn luận, đã dẫn đến cuộc cách mạng Tunisia.

Các cuộc biểu tình rầm rộ được tổ chức từ tháng 12-2010 để yêu cầu ông từ chức. Ben Ali rời ghế vào tháng 1-2011 và đến sống lưu vong tại Arab Saudi. Chính phủ Tunisia sau đó phát lệnh truy bắt quốc tế, cáo buộc ông rút ruột công quỹ và mua bất động sản ở nước ngoài phi pháp. Tòa án Tunisia kết án vắng mặt ông Ben Ali cùng vợ 35 năm tù nhưng Arab Saudi từ chối dẫn độ hai người này.

ALI ABDULLAH SALEH, 22 NĂM

Ali Abdullah Saleh làm Tổng thống Yemen từ năm 1990 đến năm 2012. Ông đã giữ chức Tổng thống Bắc Yemen năm 1978 - 1990, trước khi hai miền Nam-Bắc của nước này thống nhất. Ông Saleh từng ủng hộ Iraq trong Chiến tranh vùng Vịnh. Việc này gây hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế Yemen. Arab Saudi và Kuwait đáp trả bằng cách trục xuất người lao động Yemen khỏi nước mình, khiến rất nhiều gia đình Yemen mất khoản kiều hối.

Chính quyền của Saleh bị cáo buộc tham nhũng nghiêm trọng. Mạng lưới quyền lực của ông bắt đầu thu hẹp khi dự trữ dầu của Yemen dần suy giảm. Đầu năm 2011, sau khi Tổng thống Tunisia, Zine El Abidine Ben Ali bị lật đổ, các đảng đối lập ở Yemen cố gắng làm điều tương tự với ông Saleh. Chính trị gia đối lập tổ chức các cuộc biểu tình yêu cầu ông từ chức. Sau nhiều nỗ lực trì hoãn, ông Saleh cuối cùng rời ghế vào tháng 2-2012.

PHƯƠNG VŨ

;
.