Theodore Roosevelt và chuyến công du đầu tiên của Tổng thống Mỹ

Thứ Năm, 30/11/2017, 19:12 [GMT+7]
In bài này
.
Tổng thống Theodore Roosevelt trong chuyến thị sát kênh đào Panama.
Tổng thống Theodore Roosevelt trong chuyến thị sát kênh đào Panama. 

Khoảng những năm 1800, ý tưởng về việc Tổng thống Mỹ thực hiện 1 chuyến thăm quốc tế đã khó chứ đừng nói là trên 50 như hiện nay. Và người đầu tiên mở màn cho những chuyến công du là Tổng thống Theodore Roosevelt (nhiệm kỳ 1901 - 1909).

Một trong những nhiệm vụ của một Tổng thống Mỹ thời hiện đại chính là thực hiện những chuyến công du nước ngoài. Tổng thống George W. Bush và Barack Obama đều đã thăm chính thức hàng chục quốc gia trong nhiệm kỳ của họ và người đương nhiệm Donald Trump dự kiến sẽ làm điều tương tự. Tuy vậy, khoảng những năm 1800, ý tưởng về việc Tổng thống Mỹ thực hiện chuyến thăm quốc tế là điều chưa từng nghe thấy. 

Một phần nguyên nhân khiến các nhà lãnh đạo thời đầu không rời khỏi đất nước là do phương tiện giao thông lúc đó không thuận tiện. Thế nhưng, di chuyển mất thời gian không phải là lý do duy nhất khiến những người đứng đầu nước Mỹ thời thế kỷ 19 cứ ở yên trong nước. Ông Ellis - một giáo sư chính trị tại Đại học Willamette - viết trong cuốn sách của ông rằng, từng có một điều cấm kỵ ngăn các Tổng thống ra nước ngoài và giao thiệp với các nhà vua châu Âu vì người Mỹ lo sợ sự phô trương và quyền lực của hoàng gia châu Âu sẽ tác động xấu lên nước Mỹ cũng như e ngại Tổng thống sẽ đòi hỏi thêm quyền lực hành pháp sau khi gặp gỡ những nhà vua châu Âu.

Mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ năm 1906. Tổng thống Teddy Roosevelt đã đến thăm công trình xây dựng kênh đào Panama. Đó là lần đầu tiên một Tổng thống Mỹ thực hiện chuyến thăm ngoại giao đến nước khác và biến chuyến thăm cấp Tổng thống trở thành một yếu tố quan trọng trong các mối quan hệ quốc tế. 

Chuyến công tác của ông Theodore Roosevelt đã không gây nhiều tranh cãi bởi vì ông đi kiểm tra một dự án của Mỹ (đây cũng là lần công du nước ngoài duy nhất của ông trên cương vị Tổng thống). 

Tuy nhiên, không hẳn sau chuyến đi này, người Mỹ đã chấp nhận ngay việc một Tổng thống “tự do đi lại” theo ý nghĩa bang giao. Cụ thể là sau đó gần 40 năm, Đảng Cộng hòa đã chỉ trích nặng nề việc Tổng thống Woodrow Wilson của Đảng Dân chủ sang thăm châu Âu 2 tháng sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. 

Theo họ, đó là dấu hiệu cho thấy ông Wilson tập trung quá nhiều đến vấn đề đối ngoại. Quốc hội thậm chí đã cố gắng thông qua một đạo luật chuyển quyền của Tổng thống cho Phó Tổng thống khi ông Wilson ở nước ngoài song không được thông qua. 

Thậm chí ngay cả việc Tổng thống Franklin Delano Roosevelt tham dự Hội nghị Yalta năm 1945 - nơi lãnh đạo các nước đồng minh gặp gỡ Stalin - cũng bị chỉ trích nhưng phần lớn là sau khi ông qua đời và Chiến tranh lạnh bắt đầu. 

Mặc dù vai trò toàn cầu của Mỹ đã mở rộng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, ngoại giao quốc tế vẫn không được xem như là một phần cần thiết trong các nhiệm vụ của Tổng thống, và hội nghị Yalta đã trở thành một minh chứng tại sao Tổng thống Mỹ nên ở trong nước. Các nhà lãnh đạo Mỹ trong vài thập kỷ tiếp theo đã cẩn thận sắp xếp chuyến thăm viếng nước ngoài của họ như sứ mệnh tốt đẹp chứ không phải chuyến đi để đàm phán. 

Tuy nhiên, việc công du của Tổng thống cũng dần dần thay đổi theo thời gian. Một trong những thời khắc chính của sự biến chuyển này chính là chuyến thăm của Tổng thống Richard Nixon tới Trung Quốc năm 1972. Chính quyền của Nixon đã mô tả đây là chuyến thăm mở ra các mối quan hệ thay vì là một hành động ngoại giao. Và cũng từ đây, người Mỹ đã trở nên thoải mái hơn với suy nghĩ rằng Tổng thống cần phải làm việc này, ông ấy không thể chỉ ở nước nhà. 

XUÂN CHI
(Báo Tin Tức)

;
.