Gần 6 năm trong nhà tù của tổ chức khủng bố Al-Qaeda - Bài 1: Bị bắt

Thứ Sáu, 01/09/2017, 09:47 [GMT+7]
In bài này
.
Johan Gustafsson (phải) và Stephen Malcolm McGown trong nhà tù al-Qaeda (ảnh do AQIM công bố).
Johan Gustafsson (phải) và Stephen Malcolm McGown trong nhà tù al-Qaeda (ảnh do AQIM công bố).

Xẩm tối 25-11-2011, một nhóm khủng bố al-Qaeda chi nhánh Bắc Phi bất ngờ xông vào một khách sạn ở TP. Timbuktu, miền bắc Mali, châu Phi. Vài phút sau, chúng bắt Sjaak Rijke, người Hà Lan; Johan Gustafsson, người Thụy Điển và Stephen Malcolm McGown, người Nam Phi gốc Anh khi họ đang ngồi tán gẫu trong quầy bar-cà phê trên sân thượng. Một du khách khác người Đức bị giết chết khi cố gắng phản kháng. Và cũng từ thời điểm đó, mỗi người trong số họ đã trải qua từ 3 đến gần 6 năm trong trại giam al-Qaeda…

TAI BAY VẠ GIÓ

Khi bị nhóm khủng bố al-Qaeda chi nhánh Bắc Phi bắt làm con tin, Johan Gustafsson đã 37 tuổi. Anh kể: “Sở thích của tôi là chạy mô tô qua những vùng hoang dã. Trên chiếc Harley Davidson 1.200cc, từ Thụy Điển tôi đi Đan Mạch, Đức, Pháp, Tây Ban Nha rồi Maroc, Algeria, sau đó là Mali. Ở Algeria, người đại diện của một công ty du lịch Pháp đã cảnh báo tôi rằng nếu đi Mali, tôi nên cẩn thận vì nơi này là địa bàn hoạt động của nhóm khủng bố al-Qaeda, chi nhánh Bắc Phi. Nghe xong, tôi cũng hơi lo nhưng tôi tự nhủ mình chỉ là khách du lịch bụi, al-Qaeda có bắt tôi cũng chẳng kiếm chác được gì…”.

Khác với Johan Gustafsson, Stephen Malcolm McGown, 37 tuổi nhưng có 2 quốc tịch: Nam Phi và Anh quốc. Vì thế, ngay khi bị al-Qaeda bắt, anh hiểu rằng mình là một con tin “đáng giá”. Anh kể: “Tôi nói với Johan Gustafsson và Sjaak Rijke là chắc chắn chúng bắt mình để đòi tiền chuộc. Nếu không được, chúng sẽ chặt đầu mình. Riêng phần tôi, tôi biết nước Anh có những đơn vị quân đặc nhiệm, được gửi đến Afghanistan tham gia liên minh do Mỹ dẫn đầu nhằm tiêu diệt tổ chức khủng bố al-Qaeda. Chỉ riêng chuyện đó thôi, cũng đáng để tôi bị al-Qaeda hành quyết”.

Trong khi đó, Sjaak Rijke là tài xế xe lửa ở Hà Lan. Khi nhóm al-Qaeda xông lên sân thượng khách sạn Timbuktu, vợ anh ta lúc ấy đang trong nhà vệ sinh. Chị kể: “Qua tấm kính nhỏ trên cửa, tôi thấy ít nhất 6 người, tay cầm súng, miệng la hét bắt chồng tôi cùng những người khác quỳ xuống. Sau đó, họ khám xét - có lẽ để tìm vũ khí rồi lùa tất cả xuống dưới. Có lẽ do vội vã nên họ chẳng kịp lục soát xung quanh, nếu không, tôi cũng chung số phận”.

Theo Johan Gustafsson, lúc xuống đến vỉa hè, anh thấy một chiếc xe tải đã chờ sẵn. Đường phố vắng tanh. Hầu như mọi nhân viên khách sạn và cư dân xung quanh đều biết vụ bắt cóc nhưng không ai dám phản ứng. Anh kể: “Chúng buộc tất cả lên xe. Một du khách người Đức mà tôi không biết tên, nhất định không chịu leo lên, đồng thời có ý muốn bỏ chạy. Ngay lập tức, một kẻ trong nhóm bắt cóc mà tôi đoán là chỉ huy, chĩa khẩu AK báng gấp vào ông này rồi xiết cò. Sau những tiếng nổ chát chúa, ông ấy đổ vật xuống, bất động”.

Bỏ mặc xác nạn nhân ở đó, chiếc xe tải chở nhóm al-Qaeda và 3 con tin lao nhanh về hướng Bắc. Cả 3 đều bị trói chặt hai tay và bị bắt phải nằm úp mặt xuống. Stephen Malcolm McGown kể: “Đường rất xấu. Chúng tôi nẩy lên rớt xuống liên hồi. Mỗi lần như thế, trán tôi, mặt tôi đập vào sàn xe đau điếng. Nhìn sang bên cạnh, tôi thấy mũi Johan Gustafsson đầm đìa máu Nhưng tất cả những cái đó vẫn chưa là gì so với 5 năm 8 tháng trong nhà giam…”.

Một nhóm phiến quân AQIM.
Một nhóm phiến quân AQIM.

VÀI NÉT VỀ AL-QAEDA CHI NHÁNH BẮC PHI

Ra đời năm 2004, tên chính thức của nhóm al-Qaeda chi nhánh Bắc Phi theo tiếng Arab là: “Tan im al-Qaedah fi Bilad al-Maghrib al-Islamii - viết tắt là AQIM”, cầm đầu bởi Yahya Abu el Hammam, người Algeria. Mục tiêu của AQIM là thành lập một nhà nước Hồi giáo ở tiểu vùng bắc châu Phi. Và mặc dù tuyên bố trung thành với al-Qaeda, nhưng AQIM lại không tuyển mộ người Arab mà tuyển người châu Phi vì họ với mức sống thấp kém, dễ tin theo những lời tuyên truyền. Thành viên AQIM gồm một số dân du mục sống trong sa mạc Sahara như tộc người Tuaregs và Berabiche ở Mali, người Maroc và Algeria. Để có tiền mua vũ khí và trả lương cho các chiến binh, AQIM tập trung vào việc bắt cóc du khách nước ngoài đòi tiền chuộc. Theo ước tính của Bộ Ngoại giao Mỹ, từ năm 2006 đến năm 2016, AQIM đã kiếm được hơn 50 triệu USD bằng hình thức này.

Tháng 2-2008, hai du khách người Áo bị AQIM bắt tại Tunisia rồi được đưa đến Mali. Gần cuối năm, AQIM phóng thích họ nhưng không rõ số tiền chuộc. Đến tháng 12, hai nhà ngoại giao Canada cùng tài xế bị AQIM bắt ở phía Tây Nam Niger khi họ đang đại diện cho Liên Hiệp quốc để giải quyết cuộc khủng hoảng tại miền bắc Niger. Họ được trả tự do vào tháng 4-2009 nhưng cũng không rõ số tiền chuộc.

Ngày 22-1-2009, bốn người phương Tây - trong đó có 1 người Anh bị bắt khi đang dự lễ hội Anderamboukane ở Niger, gần biên giới Mali. AQIM yêu cầu chính phủ Anh thả Abu Qatada, một lãnh đạo của AQIM đang bị quân đội Anh giam giữ. Khi yêu cầu không được phía Anh đáp ứng, ngày 31-5-2009, AQIM chặt đầu Edwyn Dyer - du khách người Anh.

Tháng 3-2010, Sergio Cicala, người Italia và vợ ông bị AQIM bắt. Sau khi gia đình trả tiền chuộc, AQIM phóng thích họ vào ngày 16-4-2010. Đến tháng 9 cùng năm, 7 nhân viên của Công ty Areva & Vinci gồm 5 người Pháp, 1 người Togolese và 1 người Malagasy bị bắt cóc tại Arlit, Niger. Nộp xong tiền chuộc, 3 người được thả ngày 24-2-2011, 4 người còn lại được thả ngày 28-10- 2013.

Không kể trường hợp Sjaak Rijke, Johan Gustafsson và Stephen Malcolm McGown, ngày 8-1-2016, Beatrice Shockly, công dân Thụy Sĩ bị bắt cóc tại một nhà thờ ở Timbuktu. Đến tháng 1-2017, một clip video do AQIM công bố cho thấy Shockly vẫn còn sống và bị đòi tiền chuộc 10 triệu Euro.

Ngày 15-1-2016, các tay súng AQIM tấn công khách sạn Capuccino & Splendid ở Ouagadougou, giết chết 28 người, làm bị thương 56 người và bắt 126 người làm con tin. Cũng hôm đó, đôi vợ chồng người Australia là Ken và Jocelyn Elliott, bị AQIM bắt tại một địa điểm cách Ouagadougou 200km. Vài ngày sau, Jocelyn được tha còn Ken vẫn bị giam cầm.

Không chỉ bắt cóc con tin đòi tiền chuộc, AQIM còn tổ chức nhiều cuộc tấn công khủng bố nhằm khẳng định vị trí của họ ở các quốc gia Bắc Phi. Ngày 30-9-2013, một thành viên AQIM đánh bom tự sát ở Timbuktu, giết chết 20 thường dân. Ngày 20-11-2015, AQIM và nhóm khủng bố Al-Mourabitoun liên kết tấn công một khách sạn ở Bamako, Mali, giết 19 người, bắt 100 người làm con tin. 3 ngày sau, quân đội Mali bắn hạ hầu hết bọn khủng bố, giải thoát số con tin này.

Ngày 13-3-2016, AQIM tấn công thị trấn Grand Bassam ở Bờ Biển Ngà, giết chết 16 người, trong đó có 4 du khách châu Âu và 2 cảnh sát. Gần đây nhất, AQIM phối hợp cùng tổ chức khủng bố Boko Haram đánh vào 2 khu trại tị nạn ở làng Dalori, nơi có hơn 25.000 người đang cư trú. Vụ tấn công chỉ cách Maiduguri, thành phố lớn nhất miền đông bắc Nigeria, là nơi ra đời của Boko Haram 5km. Tại đây, bọn khủng bố đã thiêu sống 148 người, trong đó có 47 trẻ em. Hậu quả là 86 người chết, 62 người bị bỏng nặng. Tội ác này của AQIM thậm chí còn hơn cả Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

VŨ CAO
(Theo  Global Witness - Nhân chứng toàn cầu)


Gần 6 năm trong nhà tù của tổ chức khủng bố Al-Qaeda - Bài 1: Bị bắt

Gần 6 năm trong nhà tù của tổ chức khủng bố Al-Qaeda - Bài 2: Cải đạo để tồn tại

Gần 6 năm trong nhà tù của tổ chức khủng bố Al-Qaeda - Bài cuối: Tự do

;
.