Đừng để súng thần công "ngủ quên"

Thứ Sáu, 06/10/2017, 09:04 [GMT+7]
In bài này
.
Từ khi được phục dựng và tái hiện, nghi thức bắn súng thần công trở thành sản phẩm du lịch độc đáo của BR-VT. Trong ảnh: Nghi thức bắn súng thần công tại Lễ đón bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo (năm 2013).
Từ khi được phục dựng và tái hiện, nghi thức bắn súng thần công trở thành sản phẩm du lịch độc đáo của BR-VT. Trong ảnh: Nghi thức bắn súng thần công tại Lễ đón bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo (năm 2013).

Sau khi phục dựng nghi thức bắn súng thần công và tái hiện tại Festival Biển BR-VT năm 2006, đến năm 2008, UBND tỉnh đã đầu tư 700 triệu đồng đúc 3 khẩu súng thần công để bắn tại một số sự kiện văn hóa-du lịch của tỉnh, trở thành sản phẩm văn hóa-du lịch độc đáo của BR-VT.

Tuy nhiên, từ năm 2014, khi tỉnh không tổ chức khai hội Văn hóa-Du lịch (VH-DL) vào dịp đầu Xuân mới hàng năm, các khẩu súng thần công cũng trong tình trạng “trùm mền”.

TÁI HIỆN LỊCH SỬ HÀO HÙNG

Ngày mùng 8 Tết Kỷ Mùi năm 1859, quân đội nhà Nguyễn từ pháo đài Phước Thắng trên sườn Núi Lớn (vị trí Di tích lịch sử Bạch Dinh, TP.Vũng Tàu hiện nay) đã dùng các khẩu thần công chống trả quyết liệt với 12 chiến thuyền và 2.176 binh lính của liên quân Pháp - Tây Ban Nha trên đường chúng đánh chiếm Sài Gòn - Gia Định. Dù quân đội nhà Nguyễn thất bại nhưng sự kiện này không chỉ mở màn cho phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam bộ mà còn ghi dấu truyền thống anh hùng của quân và dân BR-VT.

Nhằm tái hiện một phần lịch sử đó, nhân dịp Festival Biển 2006, tỉnh BR-VT đã tổ chức lễ hội bắn súng thần công bằng chính các khẩu pháo thời Nguyễn đang được trưng bày trong khuôn viên Di tích lịch sử Bạch Dinh. “Thời điểm đó, du khách đã chán ngán vì BR-VT chỉ có mỗi tắm biển, hải sản. Các DN du lịch cũng đau đầu tìm kiếm sản phẩm mới để thu hút và giữ chân khách lưu lại lâu hơn. Nghi thức bắn súng thần công được tái hiện khiến ai cũng háo hức đón chờ và hy vọng sẽ trở thành sản phẩm mới, tạo sức bật cho du lịch BR-VT”, bà Nguyễn Thị Thương - Giám đốc OSC Việt Nam Travel nhớ lại.

Sau đó, việc nghiên cứu và tiến tới phát triển nghi thức bắn súng thần công thành lễ hội mang thương hiệu của BR-VT được UBND tỉnh giao Sở Du lịch, Sở Văn hóa - Thông tin phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện. Năm 2008, 3 khẩu thần công được đúc mới với kiểu dáng, nguyên tắc cấu tạo giống súng thần công thời Nguyễn nhằm phục vụ lễ hội bắn súng thần công hàng năm với kinh phí 700 triệu đồng. Tiếp đó, năm 2009, đề tài “Nghiên cứu thiết kế mô hình súng thần công và phục dựng nghi thức bắn súng thần công ở BR-VT” do TS Đinh Văn Hạnh (Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam tại TP.Hồ Chí Minh) và Đại tá Võ Quang Hùng (Viện vũ khí thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng Cơ sở phía Nam) thực hiện đã được Sở KH-CN nghiệm thu. Sau đó, Công ty CP Giải trí Thể thao Minh Đạm - Công ty con trực thuộc Công ty CP Du lịch tỉnh đã làm hồ sơ đăng ký bản quyền sân khấu hóa nghi thức, giải pháp kỹ thuật bắn súng thần công và được Cục Bản quyền tác giả (Bộ VH-TT-DL) cấp chứng nhận bản quyền vào năm 2012. Từ năm 2007 đến năm 2013, vào mỗi dịp Khai hội VH-DL đầu năm hoặc những sự kiện đặc biệt như: Lễ hội Dinh Cô, Lễ đón bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo (năm 2013)… nghi thức bắn súng thần công được thực hiện, lồng ghép trong các chương trình nghệ thuật, đã thu hút hàng chục ngàn người dân và du khách đến xem mỗi lần tổ chức.

Tại cuộc họp do Sở KH-CN tổ chức tháng 9-2017, các sở, ngành kiến nghị UBND tỉnh cho phép đưa chương trình bắn súng thần công vào các hoạt động lễ hội nhân dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất - 2018. Hiện nay, 3 khẩu súng thần công đang được bảo quản tại Công ty CP Du lịch tỉnh. Ảnh: MINH THANH
Tại cuộc họp do Sở KH-CN tổ chức tháng 9-2017, các sở, ngành kiến nghị UBND tỉnh cho phép đưa chương trình bắn súng thần công vào các hoạt động lễ hội nhân dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất - 2018. Hiện nay, 3 khẩu súng thần công đang được bảo quản tại Công ty CP Du lịch tỉnh. Ảnh: MINH THANH

KHÔNG ĐỂ LÃNG PHÍ MỘT SẢN PHẨM DU LỊCH ĐỘC ĐÁO

Tuy nhiên, từ năm 2014, khi UBND tỉnh không tổ chức Khai hội VH-DL nữa, 3 khẩu súng thần công cũng không còn được sử dụng. Theo Sở VH-TT, cách sử dụng súng, kỹ thuật bắn, đạn dược, khâu bảo dưỡng súng đều do Viện vũ khí, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đảm trách. Hơn nữa, nghi thức bắn súng thần công thường phải kết hợp trong các chương trình văn hóa, nghệ thuật như Khai hội VH-DL đầu năm hoặc sự kiện đặc biệt. “Chi phí cho các chương trình nghệ thuật và bắn súng thần công khá lớn (mỗi lần tổ chức bắn súng thần công khoảng 300 triệu đồng). Từ năm 2014, việc vận động kinh phí tổ chức Khai hội VH-DL gặp khó khăn nên tỉnh không tổ chức sự kiện này nữa, do đó nghi thức bắn súng thần công cũng không được thực hiện”, đại diện Sở VH-TT cho biết.

Đại diện nhiều DN du lịch bày tỏ sự tiếc nuối khi BR-VT không duy trì tổ chức lễ hội bắn súng thần công. Ông Võ Thanh Mỹ, Giám đốc Chi nhánh Vietravel Vũng Tàu đề xuất: “BR-VT cần duy trì lễ hội bắn súng thần công vào dịp đầu Xuân như một nghi thức mở đầu năm mới với hy vọng về những điều tốt lành, đồng thời là sản phẩm du lịch độc đáo riêng để thu hút khách du lịch”. Thực tế, thời gian qua, nhiều tỉnh, thành trên cả nước đã nỗ lực khai thác các giá trị truyền thống, lịch sử, văn hóa và phục dựng để phục vụ cho phát triển du lịch như: Lễ tế đàn xã tắc (Thừa Thiên-Huế), Xuống đồng ở Hưng Yên - Quảng Ninh, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Hà Nam)…

Hiện nay, 3 khẩu súng thần công đang được lưu giữ trong khuôn viên Công ty CP Du lịch tỉnh. Giữa tháng 9-2017, Sở KH-CN đã tổ chức họp lấy ý kiến các sở, ngành về việc quản lý, sử dụng nhãn hiệu hàng hóa và hiện vật súng thần công. Tại cuộc họp, đại diện các sở, ngành thống nhất di dời 3 khẩu súng trên về Bảo tàng tỉnh để phục vụ khách tham quan đồng thời cũng thống nhất kiến nghị UBND tỉnh cho phép đưa hoạt động bắn súng thần công vào các lễ hội nhân dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018. Ông Trần Tuấn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Giải trí Thể thao Minh Đạm cho biết, bản quyền “Quy trình, giải pháp kỹ thuật, nghi thức bắn súng thần công” thuộc về Công ty này. Nếu UBND tỉnh đồng ý phương án trên thì đơn vị sẵn sàng bàn giao cho Bảo tàng tỉnh, nhằm góp phần phục vụ phát triển du lịch địa phương.

Bài, ảnh: ĐĂNG KHOA

Về lâu dài, tỉnh BR-VT cần bố trí một địa điểm bắn súng thần công cố định và xây dựng thành một địa chỉ du lịch để phục vụ khách. Để làm được điều này, tỉnh BR-VT cần định hướng từ đầu trong việc ưu tiên thu hút dự án đầu tư có dành diện tích xây dựng quần thể pháo đài thần công của các nước trên thế giới, mô hình pháo đài thần công Việt Nam qua các thời kỳ. Sau khi tham quan, nghe thuyết minh lịch sử, ý nghĩa, tác dụng của súng thần công, du khách sẽ được xem toàn bộ nghi thức khai hỏa, bắn súng. Khi đó, các DN lữ hành sẽ xây dựng tour đưa khách về tham quan, thưởng lãm. Theo đó, sức sống của lễ hội bắn súng thần công mới lan tỏa và tạo thương hiệu riêng cho du lịch BR-VT.

(TS Đinh Văn Hạnh, Phân viện trưởng - Phân viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam tại TP.Hồ Chí Minh)


Đạn bắn súng thần công phải do đơn vị chuyên trách của Bộ Quốc phòng chế tạo, địa phương không được làm. Nếu địa phương có yêu cầu, chúng tôi sẽ tập huấn, chuyển giao cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh quy trình, kỹ thuật sử dụng, bắn, bảo dưỡng súng thần công.

(Thiếu tá Lê Đức Trí, Giám đốc Viện vũ khí, Tổng Cục công nghiệp quốc phòng, Cơ sở phía Nam)   

 

;
.