Phân cấp cụ thể hơn trong quản lý, bảo vệ di tích

Thứ Năm, 15/12/2016, 06:35 [GMT+7]
In bài này
.
Du khách tham quan, tìm hiểu về di tích Nhà Lớn Long Sơn (TP. Vũng Tàu). ẢNH: NGUYỄN ĐỨC
Du khách tham quan, tìm hiểu về di tích Nhà Lớn Long Sơn (TP. Vũng Tàu).  Ảnh: NGUYỄN ĐỨC

Do chịu những tác động mạnh mẽ của điều kiện tự nhiên, xã hội, kể cả ý thức trách nhiệm chưa đầy đủ của con người, nhiều di tích trên địa bàn tỉnh đã và đang bị hư hại, xuống cấp. Thực tế này đang đặt ra những yêu cầu lớn lao và có tính bức bách đối với công tác quản lý di tích.

Tính đến nay, hơn 150 di tích trên địa bàn tỉnh đã được điều tra, kiểm kê bước đầu, trong đó toàn tỉnh đã có 30 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 18 di tích cấp tỉnh.

Tuy vậy, công tác nghiên cứu lập hồ sơ khoa học mang tính pháp lý để công nhận di tích chưa thấu đáo. 15 năm qua, tỉnh BR-VT không có thêm di tích nào được công nhận cấp quốc gia (di tích được Bộ Văn hóa-Thông tin công nhận gần đây nhất là địa đạo Hắc Dịch - năm 2001).

Hơn 10 năm qua, bằng nguồn vốn của chương trình mục tiêu đầu tư, trùng tu, tôn tạo hệ thống di tích lịch sử - văn hóa của tỉnh, của Chính phủ và các nguồn ưu đãi khác, công tác trùng tu, tôn tạo di tích từng bước được thực hiện, làm cho bộ mặt di tích đã có phần khởi sắc như: Khu căn cứ Minh Đạm, Khu căn cứ Núi Dinh, Trận địa pháo cổ Núi Lớn, Bạch Dinh, hệ thống nhà tù Côn Đảo… Một số di tích khác cũng được xây dựng tượng đài như: Đồn nhà máy nước, Chiến thắng Bình Giã, bến Lộc An, Nhà má Tám Nhung, Tượng đài công viên Võ Thị Sáu… Hệ thống đình, chùa đã được nhân dân đóng góp tu sửa như: Đình thần Thắng Tam, Đình thần Long Hương, Dinh Cô, Nhà Lớn Long Sơn, Linh Sơn Cổ tự…

Tuy vậy, nhìn chung, công tác bảo tồn, trùng tu tôn tạo di tích hiện nay còn nhiều vấn đề phải bàn, mà trước hết là việc phân cấp quản lý chưa được triển khai tốt. Thực tế, từ tháng 12-2006 đến nay, quy chế phân cấp chưa cụ thể, chưa triển khai đến tận xã, phường. Từ đó, trách nhiệm bảo vệ, sử dụng và khai thác phát huy di tích của các cấp chưa được phân định rạch ròi. Điều này dẫn đến nhiều di tích có nguy cơ bị xâm hại.

Bên cạnh đó, hoạt động bảo tồn, trùng tu tôn tạo di tích vẫn chưa đồng bộ, chưa chú trọng phát huy phương thức xã hội hóa. Trong nhiều trường hợp, công tác trùng tu, tôn tạo di tích còn lúng túng trong cách lựa chọn phương án và giải pháp chuyên môn dẫn đến những vướng mắc, cách làm tùy tiện không tuân thủ những nguyên tắc bảo tồn.

Thực tế đặt ra hiện nay và những năm tiếp theo trong công tác trùng tu, tôn tạo, bảo vệ, sử dụng, phát huy giá trị các di tích ở BR-VT cần phải có định hướng cụ thể theo các giải pháp sau:

Về bảo vệ di tích: Trên cơ sở các danh mục di tích theo quyết định phân cấp của UBND tỉnh, ngành văn hóa cần phối hợp với chính quyền các địa phương tiến hành phân cấp đến phường, xã, thống nhất quy chế phân cấp, trách nhiệm của từng cấp trong công tác bảo vệ, tu bổ, tôn tạo, sử dụng và khai thác di tích; đẩy mạnh công tác điều tra, kiểm kê, nghiên cứu và lập hồ sơ khoa học, pháp lý công nhận xếp hạng di tích, nhất là hồ sơ công nhận cấp quốc gia.

Về quy hoạch, đầu tư, tôn tạo: Việc tôn tạo di tích phải được thực hiện theo chiến lược lâu dài, kể cả di tích có quy mô giá trị lớn cũng như những di tích có giá trị vừa và nhỏ. Ngoài di tích thuộc chương trình đầu tư của Chính phủ (hệ thống nhà tù Côn Đảo), việc đầu tư, trùng tu, tôn tạo các di tích còn lại phải xây dựng thành một chương trình cụ thể hàng năm để huy động nguồn vốn địa phương, bên cạnh đó, cần huy động nguồn vốn và tham gia quản lý di tích theo chủ trương xã hội hóa. Trong hoạt động tôn tạo di tích, cần nghiên cứu kỹ, lựa chọn phương án giải pháp chuyên môn phù hợp, tuân thủ những nguyên tắc bảo tồn và bảo vệ môi trường cảnh quan di tích.

Về khai thác phát huy di tích: Di tích phải được nhận thức như là một tiềm năng đóng góp tích cực vào việc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội. Việc sử dụng và khai thác di tích phải gắn với du lịch, phải tạo môi trường du lịch ngay tại di tích. Muốn vậy, phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành liên quan, nhất là hoạt động dịch vụ du lịch.

Về xử lý các hành vi xâm hại di tích: Các cấp các ngành phải thường xuyên tiến hành các hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm tại các di tích. Đồng thời với công tác này, phải tuyên truyền Luật Di sản văn hóa trong nhân dân để mọi người ý thức được trách nhiệm của mình đối với di tích.

ĐOÀN LONG AN
(Bảo tàng tỉnh BR-VT)

;
.